Muhamedi a.s. nuk mund të nënçmohet nga askush!

Dr. Orhan Bislimaj

Muhamedi a.s. nuk mund të nënçmohet nga askush!

 1. Hyrje

Armiqtë e fesë islame, gjithmonë janë kundër të dashurit të Zotit, Muhamedit a.s. Për të gjallë të tij, e etiketuan me lloj-lloj ofendimesh, e sulmuan fizikisht dhe e përzunë nga vendlindja. E, pas vdekjes shpifën çkamos, krijuan karikatura, filma, drama e deri te përjekjet për vjedhjen e trupit të tij të bekuar në Medinë. Por, u dështuan planet, kurse emri i tij, veçse është lartësuar shumë e më shumë.

Prandaj, përmes këtij shkrimi do të rikonfirmojmë se Pejgamberi a.s. nuk mund të nënçmohet nga askush dhe asnjëherë![1]

 

2. Problematika e karikaturave dhe thelbi i tyre

 

Karikaturat apo imazhet fyese ndaj Pejgamberi a.s., që u publikuan në gazetat ‘Charlie Hebdo’  dhe ‘Le Figaro’ në Francë, gjatë muajit tetor 2020, e më parë edhe në gazetën ‘Jyllands Posten’, në vitin 2005 në Danimarkë, nuk janë të rastësishme e as pa qëllim. Përkundrazi, në thelb të tyre, qëndron mllefi dhe urrejtja konsistente kundër vlerave islame në përgjithësi. Për këtë më së miri tregon vetë përmbajtja e tyre irituese. Çdo herë, personalitetin e Pejgamberit a.s. e ndërlidhin me veset amorale, dhunën, terrorizmin, të keqën e të shëmtuarën. Dhe, sikundër kësaj, asnjëherë nuk kanë bërë diçka pozitive e realiste nga personaliteti i tij, siç ka qenë në të vërtetë, e që e di e gjithë bota, nga e kaluara dhe e tashmja.

Ky mllef, në trajta e lloje të ndryshme, ka një përfytyrim historik. Rrënjët e tij, duhet kërkuar në antagonizmin e pakompromis në mes dy koncepteve ontologjike:

a) Konceptit qiellor, që e përfaqëson Pejgamberi a.s. dhe që e kanë përfaqësuar pejgamberët e mëparshëm si vëllezër të tij, në njërën anë; dhe

b) Konceptit tokësor, që e përfaqësojnë ateistët, laikët e urrejtësit e Pejgamberit kushdo qofshin ata, në anën tjetër.

Por, ç’e do që, në këtë garë, triumfin e Pejgamberit a.s. dhe fesë Islame mbi të gjitha fetë e tjera e ka garantuar i Madhi Zot: “Ai (Allahu) është që e dërgoi të dërgarin e Tij me udhëzim të drejtë e fe të vërtetë, e për ta bërë që të dominojë mbi të gjitha fetë, edhe pse e urrejtën idhujtarët.” (shih: Et-Tevbe, 33). Sot, në mënyrë masovike, pjesëtarë të feve të tjera, kalojnë në Islam, e që nuk ndodh me asnjë fe tjetër. Të mbërthyer në panikë e frikë, islamofobët bëjnë intriga e thurin kurthe, në mënyrë që sa do pak të bllokojnë zgjerimin e kulturës islame në shoqëri. Edhe sulmet e fyerjet ndaj Pejgamberit a.s., kanë filluar pas fillimit të shpalljes, e jo para saj, pra atëherë kur koncepti qiellor po i rrëmbente zemrat e njerëzve me shpejtësi. Edhe sot e gjithmonë, fyerjet shpërfaqin të njëjtën piskamë. Përndryshe, askush nuk merret me diçka që është e parëndësishme.

 

3. Përpjekjet për diskreditimin e idealeve islame

 

Në parim, në këtë diskurs duhet parë të gjitha ofendimet a fyerjet. Më së paku janë kundër Pejgamberit a.s., si qenie, pasiqë nuk është në jetë sa t’i përjetojë. Ato, janë kundër tij si koncept ideor, pra si figurë që përfaqëson idealet dhe platformën islame, në kuptimin fetar dhe kulturor.

Nuk është tabu të themi se shumë rryma filozofike, ideologjike e politike, në nivel të Evropës e botës perëndimore, përfshirë edhe vetë sekularizmin, në thelb të tyre e kanë luftën kundër fesë e fetarisë. Ideja është ta mbajnë nën kontrollë të rreptë, çdo gjë fetare. Në pamundësi për ta kontrolluar shtrirjen enorme kulturore të Islamit, ta zëmë siç kanë bërë me fetë e tjera, ata me tërë potencialin e tyre janë fokusuar në diskreditimin e vlerave islame dhe abstrahimin e tyre në masë sa më të madhe. Prandaj, edhe dëgjojmë deklarata raciste, shoviniste e islamofobe, që e paraqesin kulturën islame si diçka primitive, të errët, të pavlerë, kundërnjerëzore, e çkamos tjetër.

Në kuadër të kësaj strategjie, armiqtë kanë ndërmarrë dhe vazhdojnë të ndërmarrin projekte konkrete (shih:Tevbe, 32-33). Kjo vërehet në fushën e politikës, artit, kulturës, arsimit, etj. Gjithmonë i sponzorizojnë ato projekte që dihet haptazi se kanë kontrast të thellë me idealet islame. Besojnë se kështu mund t’i arrijnë qëllimet, duke ua zëvendësuar qytetarëve vlerat islame me vese negative.

Apo, në politikë i japin pozita të larta atyre që deklarohen e identifikohen publikisht si antiislamist e ateistë. Në anën tjetër, e bllokojnë çdonjërin që identifikohet si teistë e me vlera islame, duke i pamundësuar pozita të larta. Gjithashtu, në kulturë e arsim, i poshtërojnë vlerat islame, i përgënjeshtrojnë ato, ndërsa i glorifikojnë kulturat e tjera, që njihen si kontraste të saj.

Kjo është e vërteta e kësaj zallamahie me dy fjalë. Do të ishte naivitet të besojmë se po  ndodhin aksidentalisht. Fundja, ky është misioni i tyre. Allahu ka lajmëruar se ata bëjnë kurthe, veçse edhe Allahu bën kurthe kundër tyre (shih: El-Enfal, 30). Prandaj, këto intriga nuk duhet marrë me pezm e zhgënjim. Përkundrazi, ato tregojnë për dëshpërimin e tyre. Pejgamberi a.s., suksesin më të madh e ka shënuar pikërishtin në kulmin e sulmeve më të ashpëra kundër tij. Këtë fushatë, myslimanët duhet ta përkthejnë në motiv, rizgjim, unitet, paqe e punë për të mirën e njerëzimit.

 

4. Historiku i fyerjeve ndaj Pejgamberit a.s.

 

Domethënë, fyerjet ndaj Pejgamberit a.s., nuk janë tjetër, përveç se tinguj të kësaj melodie të hidhur antiislame. Fundja, kjo nuk është befasi apo risi e këtij ymeti. Kështu kishte qenë edhe te ymetet e pejgamberët e mëparshëm. Allahu i ka treguar Muhamedit a.s., se fatin e ofendimeve, përqeshjeve, linçimeve e abuzimeve e ka pasur secili pejgamber:

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّن قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِينَ سَخِرُوا مِنْهُم مَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ ﴿١٠

Edhe të dërguarit të tjerë para teje janë përqeshur, e ata që u tallën pësuan (dënim) për shkak se talleshin.” (El-En’am, 10).

 

4.1. Fyerjet dhe sulmet në të gjallë të tij

 

Fyerjet dhe sulmet më të rënda, Pejgamberi a.s. i ka përjetuar sa ishte i gjallë. Dijetarët islame i kategorizojnë në dy grupe:

a) Sulmet psiqike (الإيذاء المعنوي), ku bëjnë pjesë të gjitha fyerjet verbale ndaj tij, pra që nuk kanë karakter fizik. E etiketuan, si poet, i çmendur, rrenacak, i sëmurë psiqik, magjistar, e çkamos tjetër.

E quajtën ‘ebter’, që ishte prej ofendimeve më nënçmuese. Me këtë fjalë, arabët e quanin  dikë që nuk i rrojnë djemtë, në kuptimin se nuk i përtrihet emri dhe i fikët dera. Asokohe, Pejgamberit a.s. i pati vdekur Abdullahi, Kasimi dhe Ibrahimi. Por, Allahu emrin e tij e lartësoi dhe e përtriri pakrahasueshëm, duke e vendosur në ‘shehadet’ e ‘ezan’, ndërsa shtëpia e tij në Medinë, aty ku është varri i tij i bekuar, vizitohet ditën e natën, nga e gjithë bota.

Sakaq, Pejgamberit ia fyen edhe fenë dhe Kur’anin. Këto ofendime, Pejgamberit I shkaktuan mërzi. (shih:El-Hixhr, 97). Por, I Madhi Zot, i ofroi ngushëllim e përkrahje, duke i thënë: “S’ka dyshim se Ne të mjaftojmë ty kundër atyre që tallen.” (El-Hixhr, 95)

b) Sulmet fizike (الإيذاء الجسدي). Pejgamberi a.s. përjetoi edhe sulme fizike. Historiografët citojnë disa prej këtyre torturave, duke filluar prej atyre të gruasë së Ebu Lehebit, pastaj përbuzja e gjakosja në Taif, përndjkejet për mbytjen e tij gjatë shpërnguljes (hixhretit), e deri te lufta e hendekut në Medinë, si kulminacion i sulmeve. Ibn Amër bin As, tregon:

عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ ، قَالَ : سَأَلْتُ ابْنَ عَمْرِو بْنِ العَاصِ : أَخْبِرْنِي بِأَشَدِّ شَيْءٍ صَنَعَهُ المُشْرِكُونَ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : بَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي حِجْرِ الكَعْبَةِ ، إِذْ أَقْبَلَ عُقْبَةُ بْنُ أَبِي مُعَيْطٍ ، فَوَضَعَ ثَوْبَهُ فِي عُنُقِهِ ، فَخَنَقَهُ خَنْقًا شَدِيدًا فَأَقْبَلَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى أَخَذَ بِمَنْكِبِهِ ، وَدَفَعَهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ :  أَتَقْتُلُونَ رَجُلًا أَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ

“Pejgamberi a.s., gjersa ka qenë duke u falur në Qabe, erdhi Ukbete bin Ebi Muajt dhe ia çiti një lak në qafë, me të cilin e shtrëgoi jashtëzakonisht shumë sa gati e mbyti. Me atë rast ka ndërhyrë Ebu Bekri, i cili e kapi për krahu dhe e largoi nga Pejgamberi a.s.. Fjala e Ebu Bekrit ka ardhur në Kur’an: A po doni ta mbytni një njeri, veç pse thotë Zoti im është Allahu!?” (Gafir, 28).[2]

Për këtë rast, Allahu ka zbritur ajetet, El-Furkan, 27-29, që tegojnë se sulmuesi i Pejgamberit, do të përjetojë dënim të ashpër në ditën e Gjykimit. Sulme të ngjashme ka pasur shumë.

 

4.2. Përpjekja për vjedhjen e trupit të Pejgamberit a.s., në varr

 

Një armiqësi e pazakonshme ka qenë përpjekja për vjedhjen e trupit të Pejgamberit a.s., nga varri i tij në Medinën e ndritshme, gati gjashtë shekuj pas vdekjes. Siç dihet, trupi i Pejgamberit është i pa prishur në varr dhe kjo ka mbështetje në hadithin e vërtetë, ku ai thotë:

إِنَّ مِنْ أَفْضَلِ أَيَّامِكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فِيهِ خُلِقَ آدَمُ وَفِيهِ قُبِضَ وَفِيهِ النَّفْخَةُ وَفِيهِ الصَّعْقَةُ فَأَكْثِرُوا عَلَيَّ مِنْ الصَّلَاةِ فِيهِ فَإِنَّ صَلَاتَكُمْ مَعْرُوضَةٌ عَلَيَّ قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ تُعْرَضُ صَلَاتُنَا عَلَيْكَ وَقَدْ أَرِمْتَ يَقُولُونَ بَلِيتَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَرَّمَ عَلَى الْأَرْضِ أَجْسَادَ الْأَنْبِيَاءِ

Prej ditëve tuaja më të mira është dita e xhuma, sepse në këtë ditë është krijuar Ademi, në këtë ditë ai ka ndërruar jetë dhe në këtë ditë do t’i fryhet surit / borisë, për të ndodhur Kijameti e ringjallja. Andaj, në ditën e xhuma, dërgoni sa më shumë salavate për mua, sepse ato më shfaqen. Shokët e tij, thanë: O i Dërguari i Allahut, si do të shfaqen ty salavatet tona, gjersa ti do të jesh i vdekur e trupi yt do të bëhet pluhur!? Pejgamberi a.s. tha: Allahu i Madhëruar ia ka ndaluar tokës që t’i tretë trupat e pejgamberëve!”[3]

Armiqtë, duke e ditur këtë gjë, tentuan që ta vjedhin trupin e bekuar të Pejgamberit a.s. në varr. Kjo ka ndodhur në vitin 557 h., nga të krishterët e Evropës përmes dy personave marokienë që u kamufluan si muslimanë të devotshëm.

Por, ç’e do që Allahu e zbuloi skenarin e tyre, përmes ëndrrës që e pa mbreti Nurud-din Muhamed Zenki, në Egjipt, që njihej për drejtësinë e devotshmërinë e tij të madhe. Ai, falte shumë namaz nafile. Një natë, pasi fali namaz nate, e pa në ëndërr Pejgamberin a.s., që bënte me gisht në drejtim të dy personave të bardhë flokëverdhë (رجلين أشْقَرَيْن) dhe kërkoi ndihmë: ‘Më shpëto nga këta dy persona!’

Mbreti u ngrit i trishtuar, fali dy rekate namaz dhe ra në gjum. Përsëri e pa të njëjtën ëndërr. E, kur i ndodhi edhe për herën e tretë, atëherë u ngrit e tha nuk ka hapësirë për gjum. Menjëherë e informoi ministrin e tij, Xhemaludin El-Musili dhe bashkë me 20 shoqëruesë të tjerë, natën u nisën për Medine. Me vete morën shumë pasuri e dhurata, për t’ua shpërndarë medinasve si sadakë.

Në Medinë, mbreti kërkoi që të tubohen të gjithë në shesh, i madh e i vogël, për t’ua dhuruar nga një sadaka. Qëllimi i tij ishte t’i gjejë personat, që i dëftoi Pejgamberi a.s. në ëndërr. Pasiqë nuk i gjeti, mbreti, paksa i shqetësuar, i pyeti se a ka mbetur edhe dikush tjetër pa marrë dhurata? Ata thanë jo. Mbreti, përsër insistoi, shikoni mirë mos është edhe dikush. Atëherë, thanë se janë edhe dy marokienë, por ata janë shumë të pasur, nuk kanë nevojë për asgjë, janë burra të devotshëm, banojnë pranë xhamisë së Pejgamberit a.s. Kjo e gëzoi mbretin pa masë, me shpresë se këta dy persona duhet të jenë ata, për të cilët Pejgamberi a.s. i tha në ëndërr më shpëto prej tyre. Kur i takoi, u bind se i kanë karakteristikat e njëjta.

Mbreti, me vrapë shkoi te vendi ku banonin fare afër varrit të Pejgamberit a.s. dhe gjeti se ata kishin hapur një tunelë nën tokë, nga banesa e tyre dhe gati kishin mbërri te varri i Pejgamberit a.s. Dheun e gërmuar, për çdo ditë e hidhnin në varrezat ‘el-beki’, me kamuflimin se kinse po i bëjnë vizitë varrezave. Dy personat, e pranuan fajësinë për skenarin e vjedhjes dhe treguan se janë të krishterë. Për shkak të këtij krimi në tentativë, mbreti dha udhër për likudimin e tyre. Po ashtu, urdhëroi rrethimin e varrit të Pejgamberit me plumb, duke e siguruar nga çdo mundësi eventuale për vjedhjen apo dëmtimin e tij në të ardhmen. Këtë ngjarje e citojnë shumë historiografë të jetës së Pejgamberit a.s., përfshirë dy më të njohurit, Ibën Ethiri dhe Ibn Halikani.[4]

 

4.3. Fyerjet në kohën e Abdylhamidit

 

Përpjekje për fyerje pati gjithmonë. Në vitin 1890, Henri de Bornier, nga Franca, kishte filluar që ta shfaqë në skenë dramën me emrin “Muhammed”. Madje një aktor brenda saj, lunate rolin me emrin e Muhamedit a.s. dhe kishte si synim abuzimin me profetin. Sulltan Abdulhamidi kur mori vesh, u shqetësua shumë. Menjëherë I shkroi ambasadorit francez në Stamboll, z. Kont Montebella e përmes tij edhe presidentit të Francës, z. Sadi Carnot, që ta ndalojnë, në të kundërtën do të ndërpriste marrëdhëniet diplomatike osmane-franceze. Autoritetet franceze e ndaluan shfaqjen, jo vetëm në teatrin e njohur francez Comedie–Francaise, por në të gjithë Francën.[5]

Ndërkohë, i njëjti u përpoq që ta shfaq në Angli, në teatrin ‘Lyceum Kraliyet Theatree’, me idenë se atje nuk do të kishte mundësi për pengim. Por, Andulhamidi përmes ministrit të Jashtëm të Anglisë, Lord Salisbury, e ndaloi në të gjithë Anglinë. Bornier, pas tri vitesh bëri përpjekje nëpërmjet një teatri tjetër të Londrës, por përsëri dështoi. [6]

Po ashtu, Abdulhamiti, në vitin 1893, përmes ambasadorit Alexander W.Terrell dhe me ndërhyrjen e Presidentit të SHBA-së, z. Cleveland, kishte arritur ta anulojë shfaqjen komprimentuese, që ishte planifikuar të shfaqej në SHBA.[7]

 

4.4. Fyerjet në kohën e fundit

 

Fyerjet vazhduan edhe në ditët tona. Prej tyre që bën bujë më të madhe janë edhe këto:

1) ‘Miss world’. Në vitin 2002, organizatorët e ‘Miss world’, organizuan mbajtjen e garës së bukurisë, në Nigeri. Kundër këtij vendimi reaguan myslimanët nigerianë, me arsyen se bastardon moralin femëror. Për shkak të protestave, organizatorët e transferuan në Londër, në të njëjtën datë, pra më 07 dhjetor 2002. Mirëpo, gazetarja Isioma Daniel (lind 1981), nga Nigeria, e shtyrë nga pezmi, shkroi një artikull, ku besonte se edhe profeti do të ishte I pajtimit me ato femra dhe tha: “Myslimanët menduan se ishte e pamoralshme të sillnin 92 gra në Nigeri dhe t'u kërkonin atyre të kënaqeshin kot. Çfarë do të mendonte Muhamedi? Me gjithë sinqeritet, ai ndoshta do të kishte zgjedhur një grua nga njëra prej tyre.” Ky shkrim, që u botua në në gazetën ‘This Day’ më datë 16 nëntor 2002, provokoi gjendje dhe shkaktoi trazira të dhunshme fetare që filluan më 22 nëntor 2002 dhe lanë më shumë se 200 të vdekur, rreth 1000 të plagosur, si dhe rreth 11,000 njerëz u bënë të pastrehë. Protestuesit dogjën zyrën e gazetës në Kaduna. E një gjykatë islame në Zamfara, shtet në Nigerinë veriperëndimore, lëshoi fetva dhe e dënoi me vdekje gazetarën në fjalë, por kjo u refuzua nga Sekretariati i Përgjithshëm i Këshillit Suprem të Nigerisë për Çështjet Islame.[8]

2) ‘Jyllands Posten’. Në Danimarkë, në shtator të vitit 2005, gazeta ‘Jyllands Posten’ publikoi 12 karikatura që tallnin profetin Muhamed. Kjo shkaktoi trazira, që vazhduan për një kohë të gjatë në Danimarkë dhe në disa vende në botën islame. Në Maiduguri, Nigeri, më 18 shkurt 2006, nga trazirat mbetën të vdekur të paktën 15 njerëz dhe u shkatërruan disa kisha. E njëjta gazetë, i ka përsëritur edhe në vitin 2008, si dhe 16 gazeta të tjera, në vende të ndryshme të Evropës, në shenjë solidarizimi.[9]

3) ‘Charlie Hebdo’. Në ndërkohë, revista satirike franceze javore ‘Charlie Hebdo’, më 9 shkurt 2006, i publikoi në faqet e saj karikaturat e publikuara më parë nga ‘Jyllands Posten’, duke shtuar edhe disa të tjera. Njësoj veproi edhe në vitin 2011. Po ashtu, edhe në shtator të vitit 2012, botoi karikatura të turpshme për Profetin, e të cilat i ripublikoi në shtator të vitit 2020. Këto  trazuan emocionet e muslimanëve dhe shkaktuan trazira të ashpëra në Francë. Miliona njerzë protestuan në rrugë. Më 7 janar 2015, njerzë të mllefosur hynë në zyrta e gazetës dhe lanë të vrarë 12 persona.[10] Ndërsa, së fundmi, më 16 tetor 2020, para një shkolle të mesme të ulët, në një qytet afër Parisit, një nxënës e vrau me thikë mësuesin e historisë, pasiqë ky i fundit për të njëjtat qëllime i kishte trajtuar në orën mësimore, karikaturat e njëjta.

4) Azem Deliu dhe Qëndrim Gashi. Fatkeqësisht edhe në Kosovë, ka pasur provokime aty-këtu. Rasti i parë ka të bëjë me Azem Deliun nga Drenica e Kosovës, një poet i ri. Ai, në shkurt të vitit 2017, gaboi kur martesave të Pejgamberit a.s. me disa gra, sidomos martesën me Aishen, i dha karakter epshor e seksual. Kundër tij, pati reagime të ashpëra. Reagoi edhe imami nga drenica, Bedri Syla përmes një letre publike, të cilit iu përgjigj Azem Deliu. Deklarimet e poetit, u bën shkak për një sulm kundër tij, më datë 23.02.2017.[11] Ndërsa, rasti i dytë, ka të bëjë me Qëndrim R. Gashin, ambasador i Kosovës në Francë, i cili, më datë 19 tetor 2020, shpërndau në llogarinë e tij në ‘twitter’, një artikull të gazetës ‘Le Figaro’, me karikaturat irituese për profetin Muhamed a.s. Kjo ngjalli shumë reagime të shumta në Kosovë. Në të njëjtën ditë reagoi edhe Bashkësia Islame e Republikës së Kosovës, e cila kërkoi nga institucionet e shtetit distancim nga qëndrimet e tij.[12] Përkundër reagimeve masive, institucionet e Kosovës nuk dhanë asnjë shpjegim apo sqarim.

 

5. Muhamedi a.s. nuk mund të nënçmohet nga askush!

 

Historia ka treguar se Pejgamberi a.s., përfundimisht nuk mund të nënçmohet nga askush. Nuk ka fuqi në këtë botë që mund ta mposhtë atë. Nuk do të ketë as në të ardhmen e asnjëherë tjetër. Përkundrazi, kushdo që ia mësynë atij, e poshtëron vetveten, e Pejgamberi a.s. veçse lartësohet. Kjo është një garanci prej Allahut të Plotëfuqishëm, I Cili i krijoi të gjitha rrethanat, duke filluar nga delegimi i tij, përgatitja e personalitetit të tij, lartësimi i famës e deri te realiteti i Islamit në shoqëri, si provë faktike deri në Kijamet.

 

5.1. Përfaqësues dhe i deleguar i Allahut në tokë

 

Arsyeja kryesore, përse Pejgamberi a.s. pati sukses në misionin e tij ose përse nuk mund të nënçmohet nga askush, buron nga vetë Krijuesi i gjithësisë. Bëhet fjalë për një autoritet që ishte përfaqësues dhe i deleguar i Allahut. Ai, nuk veproi kokë më vete, sepse pejgamberia nuk është diçka që arrihet si pretendim i njeriut, por këtë detyrë ia dha Krijuesi. Myslimanët e kanë të qartë, e për jo myslimanët argument kryesor është Kur’ani i Madhërishëm. Ata e dijnë fort mirë, se faktori njeri, nuk mund ta prodhojë një të tillë, madje as edhe një faqe të tij, e madje as një rresht.

E, Ai, pra Allahu, që e ngarkoi me këtë barrë të rëndë, që dihej se do të jetë shkak për sulme ndaj tij, i premtoi përkrahje të plotë dhe i garantoi mbrojtje direkte prej njerëzve:

“O ti i Dërguar! Komunikoje atë që t’u zbrit prej Zotit tënd, e nëse nuk bën (kumtimin në tërësi), atëherë nuk e ke kryer detyrën (revelatën-risalen). Allahu të garanton mbrojtjen prej njerëzve (prej armiqve). All-llahu nuk vë në rrugë të drejtë popullin që mohon.” (El-Maide, 67).

Pejgamberi a.s., tregon se para zbritjes së këtij ajeti, jam frikësuar shumë prej hebrenjëve, të krishterëve e kurejshitëve idhujtarë, por pas kësaj garancie prej Zotit, më është larguar frika në tërësi. Bile, tefsirologët sjellin edhe rastin konkret kur një idhujtar nuk ka mundur ta sulmojë me shpatën e tij, edhe pse e kishte një mundësi të tillë.[13]

Përveç atyre fizike, Allahu i ofroi mbështetje edhe kundër talljeve e nënçmimeve për të cilat dëshmoi se i shkaktonin shumë mërzi. Me ajetin në vijim, Krijuesi e qetësoi shpirtin e tij, kur i tha: “S'ka dyshim se Ne të mjaftojmë ty kundër atyre që tallen.” (Hixhr, 95)

Falë kësaj përkrahje e mbështetje, Pejgamberi a.s. triumfoi kundrejt armiqëve të fuqishëm, përndryshe ai nuk do të mund të bënte asgjë. Në fakt, triumfoi Allahu i Madhërishëm. Do të ishte absurd të mendohej ndryshe. Për shembull, Allahu tregon se si fitoi në luftën e Bedrit: “Ju nuk i mbytët (në të vërtetë) ata, por All-llahu (me ndihmën që ua dha) i mbyti ata, dhe ti nuk i gjuajte ata, por All-llahu (të ndihmoi) i gjuajti, e (bëri këtë) për t’i shpërblyer besimtarët me një dhunti të mirë nga ana e Tij. All-llahu gjithçka dëgjon dhe di.” (El-Enfal, 78).

Prandaj, kushdo që ka tentuar për të sfiduar, ai ka humbur. Sespe, në njëfarë aspekti ka hyrë në luftë me Allahun, e në këtë luftë dihet fituesi dhe humbësi. Njësoj ndodhë edhe në praktikën njerëzore. Për shembull, cenimi i jetës së ambasadorit, cilësohet si shpallje e luftës ndaj shtetit përkatës. E, Allahut i takon shembulli më i lartë dhe nuk mund të krahasohet me realitetin e brishtë njerëzor.

 

5.2. I përgatitur prej Allahut për pejgamber

 

Kjo pikë është shumë domethënëse. Muhamedi a.s., sikur të mos ishte adekuat për pejgamber, ai do ta komprimentohej vetë, në radhë të parë, e pastaj edhe misionin islam që e përfaqësonte. Por, pikërisht personaliteti i tij është dëshmi po aq madhore, që rikonfirmon se ai nuk mund të nënçmohet. Lindi e ndërroi jetë, pa asnjë njollë në personalitetin e tij. Ishte figurë e pastër, i menqur, i moralshëm, i sinqertë, i drejtë, besnikë, i butë, zemërmirë, i përgjegjshëm, këmbëngulës, i qëndrueshëm, i durueshëm, i njerëzishëm, i respektueshëm, i guximshëm, etj. Në anën tjetër, nuk e kishte asnjë ves të vetëm. Po ashtu, vinte prej një familje të mirë dhe autoritative, që kujdesej për Qabenë. Gëzonte besueshmëri absolute tek të gjithë njerëzit përreth. Kishte karakter të fuqishëm. Kurrë nuk adhuroi ndonjë idhull. Për këto karakteristika, edhe armiqtë më të mëdhenjë, ia kanë pasur lakmi.

Prandaj, kur Allahu tha në Kur’an, se Ai e di kujt t’ia dërgojë shpalljen (shih:El-En’am, 124), do të thotë se nuk ia dërgoi pejgamberinë Muhamedit a.s., rastësisht apo gabimisht. Përkundrazi, ia dërgoi, sepse e kishte përgatitur paraprakisht me të gjitha aftësitë e nevojshme: fizike, mendore e emocionale.

Do të ishte shumë anakronike sikur të mendohej ndryshe. Sot, një detyrë të thjeshtë kur ia ngarkojmë dikujt, ani ia kërkojmë disa parakushte, duke filluar prej aftësive fizike, përgatitjes intelektuale, pastërtisë së personalitetit e deri te gjeneza familjare. E, pejgamberia është e pakrahasueshme.

Sikur ta kishte vetëm një ligësi, armiqtë do të trillonin edhe njëqindë të tjera. Jo, i Dërguari i Allahut ishte shembull gjatë gjithë jetës së tij, me fjalët, sjelljet e veprat. Krijuesi i gjithësisë, u betua në jetën e Pejgamberit duke e vlerësuar lartë (shih: El-Hixher, 72). E, Allahu nuk betohet, veçse në diçka që është vlerë e pastër.

 

5.3. Emri i tij pranë emrit të Zotit

 

Krijuesi i gjithësisë, vetë e ka thënë në Kur’an se Ai dhe engjujt e Tij, e lartësojnë Pejgamberin a.s. Për më tepër, kjo ka ardhur në kohën e tashme të vazhdueshme. Domethënë, këtë lartësim e bëjnë në vazhdimësi dhe të njëjtën e ka kërkuar prej njerëzve besimtarë (shih: El-Ahazab, 56).

Kur Allahu e lartëson dikë, nuk ka kush që mund ta ultësojë apo nënçmojë. Dhe, ky lartësim ka përmbajtjen e tij unikate dhe ka ndodhur në dy mënyra:

1) Duke e mbëltuar dashurinë e sinqertë në zemrat e besimtarëve, sa që nuk mbahet mend ndonjë rast tjetër prej fillimit të shoqërisë njerëzore, që ka gëzuar dashuri më të madhe ndër njerzë. Përtej shkaqeve relative e të përkatësisë fetare, kjo dashuri është një mbjellje prej Krijuesit në zemrat e njerëzve. Sepse, edhe jobesimtarët, përfshirë priftërinjë e kardinalë, sapo e lexojnë biografinë e tij, përfundojnë në përqafim të tij. Bile, për ironi, një gjë e tillë ndodhë sa herë që fyhet Pejgamberi; dhe

2) Duke ngritur emrin e tij, pranë emrit të Allahut. I Madhi Zot, aq shumë e nderoi sa që emrin e tij e vendosi pranë emrit të Vet. Këtë më së miri e ka përmbledhur në poemën e tij, Hasan bin Thabit:

أَغَرُّ عليه للنبوّة خاتَمٌ    -    من الله مشهود يَلُوحُ ويُشْهَدُ

وضَمَّ الإلٰهُ اِسمَ النبيِّ إلى اِسمهِ     -     إذا قال في الخمس المؤذنُ أَشْهدُ

1) Absolutisht, ishte meritor për të qenë vulë e pejgamberisë;

2) Allahu e bëri atë të dëshmueshëm, ashtu siç ndodh vazhdimisht;

3) Emrin e Pejgamberit, Allahu e lartësoi pranë emrit të Vet;

4) Gjersa Muezini i xhamisë pesë herë në ditë thotë esh’hed.”[14]

 

5.4. I sublimuar në tokë përmes myslimanëve si faktor

 

Vetë ekzistimi i myslimanëve, gjithandej botës, përbën provën kryesore se ky Pejgamber nuk mund të nënçmohet. Fundja, kjo është instancë e Allahut në tokë. Kur, idhujtari As bin Vail, me përbuzje e quajti Muhamedin a.s. ‘ebter’ (farësosur), mbase mendoi se do t’i shuhet emri pas vdekjes. Por, Allahu i dha kundërpërgjigje në Kur’an (shih: El-Kevther), se emri i Muhamedit do të nderohet gjithmonë, edhe pas vdekjes dhe kështu ndodhi.

E, ata që e përmendin janë pikërisht myslimanët. Pa ekzistimin e tyre, nuk do të ndodhte ky lartësim i përjetshëm. Në këtë kontekst duhet kuptuar edhe ajetin, ku Allahu i tha Pejgamberit a.s.: “Dhe Ne, ta ngritëm lartë famën tënde?” (El-Inshirah, 4). Pra, ia ngriti famën, nëpërmjet myslimanëve, që e duan Pejgamberin më shumë se prindërit, fëmijët, vëllezërit, motrat, bashkëshortet apo bashkëshortët. Shembëlltyra e tij është në epiqendër të sjelljeve dhe botëkuptimeve të tyre.

Kjo e bën personalitetin e Pejgamberit a.s., të pavdekshëm ose më mirë të themi të gjallë e funksional në realitetin shoqëror. Çdo tendencë për ta fyer, praktikisht është utopike. Nuk ka një moment, e që nuk është duke u përmendur emri i tij, në një mënyrë apo tjetër. Përmendet në ezan, ikamet, namaz, në minber ditën e xhuma, në Fitër Bajram, Kurban Bajram, gjatë haxhit, gjatë kurorizimit. Emri i tij është ligjësuar edhe në deklaratën islame, gjersa pa e përmendur atë, nuk ka hyrje në islam.[15]

Sot, emri më i përhapur në botë është emri Muhamed në variantët e tij. Mbi 150 milionë njerzë e bartin këtë emër, e që është absolutisht i pakrahasueshëm me ndonjë tjetër gjatë historisë.[16] Në fakt, emri i tij është qëndisur në gjithësi, ashtu që melekët e lartësojnë në qiell kurse besimtarët në tokë.

Prandaj, nuk ka fuqi tokësore që mund ta nënçmojë atë. E kemi vërejtur të gjithë, sa herë, që abuzohet me emrin e tij, e gjitha bota reagon njëzëri, ndërsa njerzë pa fund janë në gjendje të flijojnë jetën për ta mbrojtur dinjitetin e tij. Ky është Muhamedi a.s.!

 

6. Përfundim

 

Në bazë të asaj që u tha më lartë, mund të përfundojmë si në vijim:

1) Armiqtë e fesë islame, për gjatë historisë kanë bërë përpjekje të vazhdueshme për evitimin, bllokimin ose abstrahimin e saj në shoqëri. Antagonizmi në mes të konceptit qiellor dhe atij tokësor do të vazhdojë edhe në të ardhmen;

2) Fyerjet ndaj Pejgamberit a.s., nuk janë të rastësishme. Përveç mllefit, ato kanë për qëllim diskreditimin e kulturës islame dhe abuzmin e myslimanëve;

3) Allahu ka garantuar se Muhamedi a.s. nuk mund të nënçmohet nga askush. Kjo përfshinë periudhën para pejgamberisë, pas saj dhe pas vdekjes. Emri i tij është i lartësuar në qiell nga përmendja e melekëve dhe në tokë nga përmendja e besimtarëve;

4) Karikaturat apo çdo fyerje tjetër, duhet përkthyer në vetëdijësim dhe rizgjim. Duke i vendosur në një kornizë ndërveprimi, myslimanët nga mbarë bota islame, duhet ndërmarrë inciativa, ligjëratë, tribuna dhe aktivitete të tjera, që e lartësojnë figurën e Pejgamberit a.s.

5) Çdo subjekt që fyen Pejgamberin a.s., muslimanët duhet t’i kundërvihen fuqishëm njëzëri, në mënyrë të kulturuar, pa përdorim të dhunës. Po ashtu, duhet shfrytëzuar të gjitha format e lejuara për manifestimin e pakënaqësisë, duke filluar nga reagimet individuale, shoqërore, institucionale e deri te përndjekja nëpër gjykatat kompetente.

Allahum-me sal-li ala Muhamedin ve ala ali Muhamed!

(Punim i botuar në revistën ‘Edukata islame’, nr.123, fq.127-143)



[1] Mjerisht, gjatë muajit tetor 2020, këtyre përpjekjeve fatkeqe, iu bashkëngjit edhe Qëndrim Gashi, ambasador i Kosovës në Francë.

[2] Transmeton Buhariu.

[3] Transmeton Ahmedi, Ebu Davudi, Nesaiu dhe Ibni Maxheh, me transmetim nga Evs bin Evs. Hadithi është sahih (i saktë). Vërtetojnë Ibni Huzejme, Ibni Hibban, Hakimi, si dhe Albani.

[4] Shih: Islamweb, Fetva nr.51298, (verzioni elektronik), data e publikimit 20.07.2004, sipas: https://www.islamweb.net/ar/fatwa/51298/ 

[5] Shih: Mustafa Armağan, Qëndrimi i sulltan Abdylhamidit ndaj ofendimeve të Pejgamberit a.s., (verzioni elektronik), sipas: http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/qendrimi-sulltan-abdylhamidit-ndaj-ofendimeve-te-pejgamberit-a-s/, data e botimit, 26.09.2012.

[6] Shih: Mustafa Armağan, po aty.

[7] Shih: Mustafa Armağan, po aty.

[8] Shih: Enciklopedinë e lirë, sipas: https://en.wikipedia.org/wiki/Isioma_Daniel; Po ashtu, shih: https://en.wikipedia.org/wiki/Miss_World#

[9] Shih: https://en.wikipedia.org/wiki/Jyllands-Posten#Muhammad_cartoons

[10] Shih: https://en.wikipedia.org/wiki/Charlie_Hebdo#Muhammad_cartoons_and_aftermath

[11] Shih: https://www.drenicapress.info/kjo-ishte-keshilla-e-hoxhes-nga-skenderaj-per-azem-deliun-por-ja-si-ja-kthen-ai/; https://zeri.info/kronika/132305/rrihet-poeti-nga-drenica-pas-debatit-per-profetin-muhamed/, data e publikimit, 23.02.2017.

[12] Shih: https://www.zeriamerikes.com/a/kosovo-islamic-community/5627136.html

[13] Shih:Er-Rrazi, Mefatihu’l gajbi; El-Kurtubij, Xhamiu liahkamil Kur’an, (verzioni elektronik), komentimi i ajetit El-Maide, 67, sipas: www.altafsir.com, data e citimit:22.07.2020.

[14] El-Kurtubij Xhamiu liahkami’l Kur’an, (verzioni elektronik), komentimi i ajetit El-Bekare, 127 dhe Ali Imra, 96, sipas: www.altafsir.com, data e citimit:22.07.2020.

[15] El-Kurtubij, po aty, komentimi i ajetit El-Inshirah, 4.

[16] Shih: https://rtv21.tv/cili-eshte-emri-me-i-perhapur-ne-bote/, data e citimit: 12.07.2017.

Vota, përzgjedhja dhe ndëshkimi…! (3)

Dr. Orhan Bislimaj

Vota, përzgjedhja dhe ndëshkimi…! (3)

1) Qytetarët duhet të votojnë ndershëm dhe vetëm ndershëm, sepse kështu votojnë për të gjithë. Skena jonë politike, ka shumë nevojë për idealistë e profesionistë, që në angazhimin e tyre public e institucional, mbrojnë subjektivitetin tonë si popull. Po ashtu, që respektojnë diversitetin fetar dhe etnik, duke promovuar bashkëjetesën e multikulturalizmin. Fatmirësisht, në shoqërinë tonë, kemi njerzë të tillë dhe janë pjesë e listave të kandidatëve. Sikundër kësaj, në të njëjtat lista, me gjithë respektin, ka edhe të atillë, që nuk i posedojnë disa tipare apo cilësi adekuate. Ata mund të jenë të njerëzishëm, por, përfaqësimi public, e ka gjuhën e vet. 

2) Një pjesë e qytetarëve votues, nuk e kanë të vështirë për t’i identifikuar kandidatët meritorë, për votim. Por, një pjesë e madhe, këtë e kanë problem. Në këto raste, votuesi duhet të marrë edhe opinionin e njerëzve të besueshëm, të komunitetit vet, sepse, ata mbase mund të kenë informacione më të sakta rreth partive, programeve e kandidatëve. Sa më shumë informacione aq më mirë.

3) Për të qenë një kandidat i mirë, mendoj se duhet t’i posedojë së paku disa cilësi bazike:

a) Fetar / besimtar në Zotin. Njeriu që beson në Zot, i përmban në nivel të mjaftueshëm premisat konkurruese, sepse njerëzit jo besimtar, nuk i do as Zoti;

b) Prejardhja e mirë familjare. Familjet e mira, kanë qenë akademi, që kanë nxjerrur fëmijë me karakter të fuqishëm, që i kanë shërbyer shoqërisë me devotshmëri;

c) Përgatitja shkollore. Kjo e ka rëndësinë e madhe, sepse është çelës për t’i kuptuar proceset zhvillimore. Sa më e madhe dija, aq më të mëdha mundësitë kontribuese;

d) Suksesi në veprimtarinë profesionale. Suksesi, nuk arrihet ndryshe, veçse me punë. Përveç konsistencës e përkushtimit në punë, në të kaluarën, kjo jep një siguri se mund të jetë i tillë edhe në të ardhmen; dhe

e) Aftësia shëndetësore. Shëndeti, është i domosdoshëm, pasiqë detyrat publike kërkojnë angazhim e lodhje.

Këto tipare, që të gjitha kanë rëndësi në plotësimin dhe kompletimin e një kandidati. Natyrisht, duhet marrë parasysh edhe disa të tjera, pra suplementare, siç janë drejtësia, guximi, atdhedashuria, bëmirësia dhe veti të tjera të mira. Pejgamberi a.s., kur i kishte treguar vetitë në përzgjedhjen e bashkëshortes, fetarinë e ka favorizuar kundrejt vetive të tjera. Edhe në këtë rast, mendoj, se fetaria është një kurorë e mirë, për ta mbrojtur njeriun nga të ligat private e publike. Hiq-hiq, njeriu fetar / besimtar i ruhet haramit e veprave turpëruese, për dallim prej shumëkujt, që nuk e ka fare gajle.

4) E, kandidatët që nuk janë opsioni më i mirë, janë ata, të cilët, përveçse nuk janë intelektualë, në anën tjetër, nuk janë familjarë të mirë, bëjnë jetë të shthurur, kanë sjellje të këqia, nuk janë të dëshmuar për të mirë, përkundrazi njihen si profiterë e keqpërdorues, janë të pasinqertë, etj. Po ashtu, nuk janë opsion i mirë edhe ata kandidatë, që me deklaratat e tyre publike mbjellin urrejtje fetare dhe etnike, apo që dalin kundër të drejtave fetare, që janë të garantuara me Kartën Univerzale të OKB-së, mbi liritë dhe të drejtat njerëzore. Populli i njeh mirë ata! Ardhja e tyre në skenën publike vendimmarrëse, nuk reflekton unitet dhe qetësi, së paku te komunitetet e caktuara, të indinjuara nga qëndrimet e tyre. Për këtë arsye, sjellja publike, nuk është e lidhur me shijën personale, por me karakteristikat heterogjene të shoqërisë.

Kthimi në xhamitë tona!

Kthimi në xhamitë tona!

 

Nesër, më datë 28.05.2020, po i kthehemi xhamive. Elhamdulilah!

Vërtet, po gëzohemi, sepse na kanë munguar!

 

E, nxënësit e Mektebit të KBI-Prizren, këtë gëzim, e kanë manifestuar pak më ndryshe.

Ata, nëpërmjet poemës, e krahasojnë rastin kur meleku Xhibril u vonua për disa muaj te Pejgamberi a.s..

 

Gjatë kësaj kohe, I Dashuri i Allahut (s.a.v.s.) shumë ishte mërzitur dhe e kishte ndjerë vetminë si asnjëherë tjetër.

Nuk i shihte as ëndërrat e bukura pejgamberike, që i shihte më parë!

Shpirti i digjej flakë nga mallëngjimi, për ta pa melekun, po qoftë edhe njëherë!

Për më shumë, brengosej tej mase nga fjalët e armiqve, që i thonin se ‘të ka braktisur Zoti’.

 

Por, në takimin e radhës, kryemeleku, ia dha sihariqin e hapjes së komunikimit në mes tokës e qiellit, e që Pejgamberi (a.s.) e priste me padurim. Me këtë rast, Allahu ia zbriti ajetet:

 

1) Ved-duha – ‘Pasha paraditën!’ Kjo kohë, pra paraditja, simbolizon shpresën, gëzimin, harenë dhe jetën e njeriut. Është ai momenti kur dielli shkëlqen ëmbël;

2) Vel-lejli idha sexha – ‘Pasha natën që mbulon me errësirë çdo gjë’. E, kjo kohë, pra nata mbase simbolizon pikëllimin, që e kishte Pejgamberi a.s.. Në analogji me këtë, për ata që kanë ndonjë hall apo brengë, nata është periudha më e vështirë, e që konvergjon me vështirësitë tona, në këtë fazë pandemike;

3) Ma ved-deake Rab-buke ve ma kala – ‘Zoti yt, as nuk të ka braktisur, e as nuk të ka përbuzur (harruar)! Ky ajet, paraqet kulmin e gëzimit për Pejgamberin a.s., ashtu, sikurse që nxënësit dhe xhemati, që janë gëzuar për kthimin e tyre në xhami, pas një periudhe të vështirë emocionale.

 

Urime, kthimi në xhamitë tona! Falënderimi i takon Allahut Fuqiplotë!

 

Orhan Bislimaj

Prizren, 27.05.2020

Vota është hise në pushtet…! (2)

Dr. Orhan Bislimaj

Vota është hise në pushtet…! (2)

 1) Duke ditur se vota jonë prodhon një pushtet politik, që e merr n’dorë fatin tonë, e kuptojmë se ajo bartë përgjegjësi të madhe. E, përgjegjësia bartë edhe konsekuenca para vetvetes, para popullit e para Krijuesit. Por, këto konsekuenca i përjetojnë ata që kanë ndërgjegje të çiltër e të pakorruptuar. Mbi këto premisa, ndërgjegjja jonë, shpeshherë na çorton dhe e prishë qetësinë shpirtërore. Na shfaqet si kritikuese e ashpër se, përse e bëre këtë veprim apo atë veprim!? Nga këtu rrjedh edhe pendimi për veprimet e kaluara. Nëse, për një veprim tonin, jemi të vetëdijshëm se e dëmton vetveten tonë, siç janë, për shembull dukuritë negative, pjesëmarrja në akte kriminale, etj., dhe përsëri e veprojmë atë, atëherë jemi përgjegjës e fajtorë. Tek e fundit, në këtë gjithësi, ka disa standarde uniforme të lojës, njësoj për të gjithë njerëzit, e të cilat i ka caktuar Krijuesi i gjithësisë. Ato, janë të dashura për të gjithë, sepse janë të skalitura në shpirtin e njeriut. Mbi të njëjtat standarde, njeriu e do të mirën, ndërsa e urren të keqen. Rrjedhimisht, nëse, në vlerësimin tonë, e dijmë se një parti apo kandidat është i dëmshëm, apo është dëshmuar se është i tillë, qoftë në institucione apo jashtë tyre dhe, krahas kësaj përsëri e mbështesim, atëherë, votuesi në fjalë nuk ka justifikim për këtë veprim të vetëdijshëm. Nuk mund të sillet, sikur nuk ka bërë asgjë. Përkundrazi, ka bërë shumë, ai bartë përgjegjësi, për dëmet e shkaktuara ndaj vendit, sepse me votën e tij është hisedarë në pushtet. Njësoj është edhe për të kundërtën, pra për mbështetjen e të mirës e të dobishmes së përgjithshme, për të cilën, votuesi meriton lëvdatë e shpërblim, para njerëzve e para Zotit.

2) Kam vërejtur, se populli jonë ka shumë nevojë për t’u vetëdijësuar rreth rolit të votës. Në të shumtën e rasteve, qytetarët, zgjedhjet i shohin si një festival, tifozëri, defilim e besnikëri partiake, pa menduar mirë për peshën e tyre. Nuk po flas, për atë ketegori, që I përkasin partive, e shpresojnë dhe në përfitime apo karrierë personale, por për atë shtresën e gjerë të popullatës. Fatkeqësisht, ajo, po thuajse asnjëherë nuk sillet si deleguese e pushtetit, e që në fakt është e këtillë, por si vartëse e tij!? Më shumë i dhimbsen kandidatët, se sa vetja, fati i vendit e i popullit. Taman, vetëdije kolonialiste! Kemi shumë nevojë, që ta kuptojmë se, ne qytetarët, jemi sovrani, jemi pronarët e pushtetit. E, gjersa jemi të këtillë, duhet t’i prijmë proceseve, duke bërë analiza të hollësishe, se kush mund të jetë meritor potencial, për votën e mbështetjen tonë. Ne dhe vetëm ne, duhet t’i vendosim standardet, duke mos lejuar asnjëherë që partitë ta tërheqin për hunde qytetarin, e kështu të përfundojë në tutelën e regjimeve apo diktaturave.

3) Përsëri, nuk pajtohem me ata qytetarë të ndershëm, të cilët mendojnë se nuk duhet ndërruar partinë apo nuk duhet ndryshuar bindjen politike. Ky është një gabim mjaft i madh, që e dëmton në palcë procesin zgjedhor dhe, në periudha të caktuara, mund t’i hakmerret të ardhmes. Në fakt, zgjedhjet i bën process rutinor, e jo efektiv, pra për mundësi të reja zhvillimore. Tek e fundit, partitë nuk janë fe, e liderët Zot, e medet bëhet kijameti nëse ndërrohen. Bile, ndonjëherë, ndërrimi e ndryshimi është obligativ e domosdoshmëri. Gjithmonë po flasim, për ato pikëpamje qytetare, të cilët, para së gjithash pranojnë që të mos dalin fare në zgjedhje, se sa që ta ndërrojnë një qëndrim politik, që në një të kaluare, ndoshta krejt aksidentalisht, e ka përbrendësuar si bindje politike. E nuk po flasim, për ndonjë ndryshim si domosdoshmëri, sepse, mund të ndodhë që njeriu nuk ka fare nevojë për të ndryshuar bindje e botëkuptim, po që se vlerëson se akëcila parti ka bërë punën e duhur, në zhvillimet e përgjithshëme. Në esencë, kjo është pasojë e logjikës kolonialiste apo diktatoriale, në të cilat, populli e ka humbur ndjesinë e zgjedhjes, por vetëm pasimin e mbështetjes. Mundësia për të votuar në çdo katër vjet, ka për qëllim, faktorizimin e qytetarëve, të cilët, pasi të bëjnë analizat për veprimtarinë e formacioneve partiake e politike, për të kalaurën e tyre, pastaj për sjelljen e tyre kundrejt popullit si dhe për gjendjen ekzistuese zhvillimore të vendit, vendosin për t’i ndërruar apo për t’i dhënë mbështetje. Gabimi i pa falshëm për qytetarët është kur besnikërinë ndaj partisë, e shenjtërojnë. Kjo, përbën një lloj ‘idhujtarie’ tipike. Kur’ani e ka sanksionuar këtë mendësi, madje urdhëron që njerëzit, ta luftojnë të keqen dhe t’i pengojnë të këqinjtë, po qofshin ata edhe prindërit e tyre, fëmijtë, apo të afërmit e tyre. Kjo do të thotë se në epiqendër të pikëpamjeve tona përzgjedhëse votuese, duhet të mbetet interesi i përgjithshëm. Rreth tij, duhet të sillemi të gjithë dhe jo e kundërta. Duke vepruar kësisoji, tregojmë se, ne, populli, jemi zoti i këtij vendi dhe njëkohësisht i detyrojmë partitë apo kandidatët e pa denjë, që të avancojnë drejt vlerave tona unike, e jo që ne të degradojmë drejt devijimeve të tyre, siç ndodh në vendet totalitare…!

 Vazhdon…!

A është Covid-19 një ndëshkim prej Zotit?

Dr. Orhan Bislimaj

A është Covid-19 një ndëshkim prej Zotit?

 

1. Hyrje

Kur’ani i Madhërishëm, në pjesën dërrmuese të tij flet për çështjet e rëndësishme, me të cilat preokupohet mendja njerëzore. Nëpërmjet udhëzimeve të tij, njeriu sendërton koncepte të drejta për Krijuesin, për dynjanë dhe Ahiretin. Kur’ani, flet apo sjell shembuj edhe për përkrahjen që Allahu ua ka dhënë njerëzve të sinqertë. Por, në anën tjetër, sado si përjashtim, Kur’ani sjell informacione edhe për ndëshkimet e Zotit që u ka dërguar popujve, për shkak të bëmave të tyre.

 

2. Ligjshmëria e ndëshkimit në këtë botë

Ndëshkimi i Allahut, por edhe shpërblimi i Tij, nuk kufizohet vetëm në botën tjetër, pra me Xhennetin dhe Xhehennemin, siç mund të presupozojnë shumë njerzë. Përkundrazi, ai ndodh edhe në këtë botë, në mënyrë të vazhdueshme, njësoj sikurse edhe shpërblimi i Tij.

Në Kur’an dhe në hadithe, gjejmë argumente të qarta që vërtetojnë se Allahu i ka ndëshkuar popujt e kaluar (para Muhamedit a.s.), në këtë botë, me lloj-lloj ndëshkime, për shkak të arrogancës e përgënjeshtrimit të shpalljes (shih: El-A’raf, 3-4; El-Ankebut, 40). Prej atyre ndëshkimeve që përmenden janë edhe këto: përmbyetjet (el-garku); erë e fuqishme (er-rrihu); krismë e fuqishme prej qiellit (es-sajhatu); furtunë me guralecë (hasiben); fundosje në tokë (el-hasf); ndërrim i pamjes (el-mes’h); uri e skamje e madhe; shpeshtim i vrasjeve e luftërave; sëmundjet, sprovat, epidemitë, etj.[1]

Përveç ndëshkimeve në të kaluarën, Allahu i Lartësuar konfirmon dhe precizon se ndëshkimi ka për të ndodhur edhe në të ardhmen, në mënyrë të vazhdueshme deri në ditën e kijametit:

وَإِنْ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوهَا قَبْلَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَدِيدًا كَانَ ذَلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا

“Nuk ka asnjë nga fshatrat (nga vendbanimet e kundërshtarëve) e që Ne nuk do ta shkatërrojmë ose ndëshkojmë atë me një dënim të ashpër para ditës së Kijametit. Kjo është e theksuar në Libër (Levhi Mahfudh).” (El-Isra, 58).

Bile, këtë gjë i Lartësuari e ka cilësuar si diçka kategorike e të padiskutueshme, me vetë faktin që ka thënë: “...Kjo është e theksuar në Libër (Levhi Mahfudh)”. Bëhet fjalë për librin e Allahut, në të cilin është evidentuar çdo gjë që ndodhë në gjithësi. Imam Rraziu thotë se ky është vendim i prerë i Allahut ( أن هذا الحكم حكم مجزوم به واقع). [2]

 

3. Aspektet e ndëshkimit

Zoti i Madh, në ajetin që e cituam më lartë (shih:El-Isra, 58), ndëshkimin në kët botë e ka kategorizuar në dy aspekte:

a) Ndëshkimi me zhdukje të tërësishme (الإهلاك), siç ka ndodhur me popullin e Nuhit a.s., pastaj popullin Ad, Themud, etj; dhe

b) Ndëshkimi me dënim të ashpër (العذاب الشديد), i cili i goditë shoqëritë e popujt, duke i tronditur rëndë, siç janë sëmundje epidemike vdekjeprurëse, murtajat, përmbytjet, katastrofat me fundosje në tokë, ndërrimi i pamjes (mes’h), porse ky lloj i ndëshkimit nuk çon në zhdukjen e tërësishme të një populli.[3] Në kuadër të këtij ndëshkimi sistemohen edhe të gjitha ndëshkimet e tjera, çfarëdo qofshin ato, shpirtërore apo fizike, individuale a kolektive. Një lloj tjetër i ndëshkimit që e përmend Kur’ani, pra paksa më specifik është edhe i ashtuquajturi ‘el-istidraxh’ – ndëshkim përmes mirësive fatkeqe të dynjasë.[4]  

Por ç’e do që, sipas dijetarëve islamë, Allahu e ka pezulluar ndëshkimin me zhdukje të tërësishme të një populli, ndërsa e ka lënë në fuqi vetëm të dytin, ‘dënimin e ashpër’. Kjo është mëshirë e Allahut, për hirë të pejgamberisë së Muhamedit a.s. Për shembull, te popujt e mëparshëm, Allahu i ka ndëshkuar përgënjeshtruesit, menjëherë, pra duke qenë i gjallë pejgamberi i tyre, ndërsa tek ymeti i fundit i Muhamedit a.s., Allahu e ka shtyrë ndëshkimin ndaj përgënjeshtruesve deri pas vdekjes së Muhamedit a.s. ose deri në kijamet.[5]  Prandaj, edhe nuk ka ndodhur zhdukje e tërësishme e ndonjë populli gjatë kohës së Pejgamberit a.s., e as pas vdekjes së tij.

Këtë e konfirmon edhe Ibën Abbasi, r.a., teksa e komenton ajetin: “E Ne të dërguam ty (Muhamed) vetëm si mëshirë për të gjitha krijesat.” (El-Enbija, 107): “Muhamedi a.s. është mëshirë për të gjithë njerëzit, kush i besoi atij, ai është udhëzuar, e kush nuk i besoi, mbase është kursyer (për hirë të pejgamberisë së tij) prej dënimit me zhdukje të tërësishme të një populli, nëpërmjet fundosjes në tokë dhe përmbytjeve, sikurse janë goditur ymetet e kaluara”( كان محمد صلى الله عليه وسلم رحمة لجميع الناس فمن آمن به وصدّق به سعد، ومن لم يؤمن به سلِم مما لحق الأمم من الخسف والغرق).[6]

Në fakt, kursimi nga zhdukja e tërësishme, ka qenë dëshirë e Pejgamberit a.s., apo më mirë të themi logjikë e pejgamberisë së tij. Ai, vetë tha se është dërguar mëshirë e jo mallkues. Po ashtu, kur Allahu ia dha mundësinë nëpërmjet melekut për ta shkatërruar popullin arrogantë të Taifit (vend në afërsi të Mekkës), Pejgamberi a.s. nuk e pranoi, gjithnjë me bindjen se do të dalin njerzë të mirë e besimtarë prej atij vendi dhe kështu ka ndodhur.

Në këtë kuptim, ekzistojnë disa hadithe, ku Pejgamberi a.s. ka kërkuar prej Allahut, që mos t’ia ndëshkojë ymmetin e tij në tërësi:

فَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلْتُ رَبِّي ثَلَاثًا فَأَعْطَانِي ثِنْتَيْنِ وَمَنَعَنِي وَاحِدَةً سَأَلْتُ رَبِّي أَنْ لَا يُهْلِكَ أُمَّتِي بِالسَّنَةِ فَأَعْطَانِيهَا وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يُهْلِكَ أُمَّتِي بِالْغَرَقِ فَأَعْطَانِيهَا وَسَأَلْتُهُ أَنْ لَا يَجْعَلَ بَأْسَهُمْ بَيْنَهُمْ فَمَنَعَنِيهَا

I kërkova Zotit tim tri gjëra, dy m’i plotësoi, kurse një ma ndaloi. I kërkova që mos ta shkatërrojë ymetin tim në tërësi përmes skamjes ekstreme (thatësisë[7]), e Ai ma pranoi. I kërkova që mos ta shkatërrojë ymetin tim në tërësi me përmbytje, edhe këtë ma pranoi. I kërkova Zotit që ta kursejë ymetin tim prej të këqiave të njëri-tjetrit, e këtë ma ndaloi.” (Transmeton Muslimi)

Kështu që, nuk përjashtohet kriza e bereqetit apo përmbytjeve në ndonjë vend prej vendeve islame, por jo në gjithë botën islame. Dijetarët thonë se këto janë prej mrekullive që i janë dhënë Muhamedit a.s.[8]

 

4. Sëmundjet dhe epidemitë si mjet ndëshkimor

Pasi e kuptuam se ndëshkimi i Allahut ndaj njerëzve e shoqërive është legjitim në këtë botë, në vazhdim le të shohim ndëshkimin nëpërmjet sëmundjes si mjet. Natyrisht, që në fillim duhet ta themi me zë të lartë se çdo sëmundje nuk duhet ta trajtojmë si ndëshkim. Përkundrazi, Pejgamberi a.s. kur ka vizituar të sëmurit ka lënë të kuptohet se ajo mund të jetë pastrim tek Allahu, prej mëkateve të vogla.

Një sëmundje e njëjtë, potencialisht mund të jetë për dikë sprovë e për dikë mund të jetë ndëshkim. Këtë e di vetëm Allahu. Edhe në praktikën njerëzore një akt i njëjtë mund të ketë synime të ndryshme. Për shembull, nëse dikush i bie shuplakë jetimit me qëllim të edukimit ka shpërblim tek Allahu, e nëse i bie me qëllim të nënçmimit ka ndëshkim, ndërkohë që bëhet fjalë për të njëjtën shuplakë.

Porse, është e rëndësishme ta theksojmë faktin se Allahu e ka përdorur sëmundjen si mjet ndëshkimor për popujt e mëhershmë, njësoj siç i ka përdorur llojet e tjera të ndëshkimeve që i përmendëm më lartë. Kjo, ka ndodhur ndaj individëve, po dhe ndaj shoqërive. Për më shumë, Pejgamberi a.s., në hadithin e saktë të mëposhtëm, ka thënë se do të shfaqen epidemi në të ardhmen, si pasojë e të këqijave të tyre.

لم تظهَرِ الفاحشةُ في قومٍ قطُّ حتَّى يُعْلِنوا بها، إلَّا فشا فيهم الطَّاعونُ والأوجاعُ الَّتي لم تكُنْ مضَتْ في أسلافِهم الَّذين مَضَوا قبلَهم

Nëse në një popull shpërfaqet imoraliteti (në variantët e tij) publikisht, atëherë në mesin e tyre do të përhapet murtaja dhe sëmundjet që nuk kanë qenë te popujt para tyre.”[9]

 

5. Ndëshkimi nëpërmjet sëmundjeve trupore

Në Kur’an dhe hadith gjejmë se Allahu e ka përdorur sëmundjen trupore për ndëshkim kolektiv. Kjo ka ndodhur, pikërisht me epideminë e murtajës që e pati përfshirë Faraonin dhe popullin e tij Beni Israilë. Ngjarjen e përmend Kur’ani në suren El-A’raf, 134.

Sipas komentatorëve të Kur’anit, Beni Israilët u goditën shumë rëndë, sa që nuk mund t’i varrosnin të vdekurit për shkak të numrit të madh. Numri i vdekjeve shkonte prej 20 mijë deri në 70 mijë njerëz brenda ditës.[10] I gjetur përballë kësaj katastrofe njerëzore, Faraoni u detyrua t’i kërkojë ndihmë armikut të vet, Musait a.s., në mënyrë që ky i fundit ta lutë Zotin për largimin e këtij ndëshkimi. Allahu ia hoqi këtë dënim, por u hakmorr ndaj tyre, duke i fundosur në det, sepse nuk e mbajtën fjalën për besim, pas largimit të dënimit.[11]

Me një rast, Pejgamberi a.s. kur u pyet për murtajën, tha:

عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَسْأَلُ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ : مَاذَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الطَّاعُونِ ؟ فَقَالَ أُسَامَةُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : الطَّاعُونُ رِجْزٌ أَوْ عَذَابٌ أُرْسِلَ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَوْ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ ، فَإِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ ، فَلَا تَقْدَمُوا عَلَيْهِ ، وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا ، فَلَا تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ

Murtaja është një ndëshkim apo dënim që i është dërguar Beni Israilëve ose popujve të tjerë para tyre. Nëse dëgjoni se në një vend ka rënë murtaja, mos hyni aty, e nëse ka ra aty ku jeni, atëherë mos ikni prej aty.[12]

 

6. Ndëshkimi nëpërmjet problemeve psiqike

Krijuesi i gjithësisë i ka ndëshkuar njerëzit edhe nëpërmjet çrregullimeve psiqike, siç pati ndodhur me personin e quajtur Samirij. Gjatë kohës sa Musai a.s. ishte në kodrën Turi Sina, duke e pranuar shpalljen prej Allahut, personi në fjalë e kishte ndërtuar një idhull në formë viçi me trup që pëlliste. Kur u kthye Musai a.s. dhe e gjeti popullin që i bënin adhurim viçit, e jo Zotit, u revoltua jashtëzakonisht shumë. Menjëherë e thirri vëllaun e tij, Harunin a.s. dhe e çortoi ashpër se përse nuk e kishte penguar këtë gjendje.

Pastaj e thirri edhe Samirijun, të cilin e urdhëroi që ta lëshojë vendin menjëherë, duke e sinjalizuar për ndëshkimin që e pret:

قَالَ فَاذْهَبْ فَإِنَّ لَكَ فِي الْحَيَاةِ أَن تَقُولَ لَا مِسَاسَ ۖ وَإِنَّ لَكَ مَوْعِدًا لَّن تُخْلَفَهُ 

“Ai (Musai) tha: Prandaj, largohu sepse sa të jeshë gjallë ke për të thënë: (këdo që e sheh) “Mos m’u afro! E ty të pret edhe një moment (dënim) i pathyeshëm.” (Taha, 97).

Pas kësaj, Allahu e ndëshkoi Samiriun dhe ata që ishin me të, ashtu që nuk pranonte ta prekte dikë apo ta prekte dikush. U bë njeri vesves, këdo që e shihte i thoshte ‘mos m’u afro’. Bile thuhet se ‘vesvesja’ si problem psiqik, ka filluar prej tij dhe ka vazhduar deri sot. Populli Beni Israilë e bojkotuan, askush nuk i fliste, nuk përziheshin me të, nuk e afronin, andaj Samiriu pjesën e mbetur të jetës e kaloi në ambient të hapur bashkë me kafshët e egra.[13]

 

7. A është Covid-19 një ndëshkim prej Zotit?

Në rrafshin profesional, askush nga ne nuk ka të drejtë që të deklarojë me zotim, se një sëmundje konkrete, në këtë rast qoftë pandemia Covid-19 apo ndonjë tjetër, është saktësisht ndëshkim prej Zotit. Po ashtu, nuk kemi të drejtë edhe të themi se nuk është ndëshkim prej Zotit. Ne nuk e dijmë çfarë urtësie hyjnore fshihet pas këtyre fenomeneve që herë pas here trondisin botën. Të vërtetën e tyre e di vetëm Allahu fuqiplotë që i dërgon.

Një gjë të tillë, kanë mundur ta deklarojnë vetëm pejgamberët dhe atë me lajm prej Krijuesit, pra jo prej vetes së tyre. Në rastin e kundërt, çdo zotim i yni, nuk do të ishte tjetër, veçse paragjykim e spekulim në emër të Zotit, e Allahu na ka ndaluar një gjë të tillë. (shih:Kur’ani, El-Araf, 33, En-Nahl, 116).

Këtë praktikë e kanë ndjekur dijetarët islamë. Për shembull, për sëmundjen e murtajës që pati goditur Beni Israilët, e për të cilën ka dëshmuar Allahu në Kur’an dhe Pejgamberi a.s. në hadith se ka qenë ndëshkim prej Allahut, megjithatë sipas ylemave ky cilësim ka qenë specifikë vetëm për atë murtajë dhe popullin Beni Israilë, para Muhamedit a.s.[14] Pra, nuk mund ta përgjithësojmë për të gjitha sëmundjet, epidemitë apo murtajat si dhe për të gjithë popujt.

Ky parim vlen edhe për format e tjera të ndëshkimeve hyjnore, që janë përmendur në Kur’an, siç janë përmbytjet, tërmetet, furtunat e fuqishme, etj. Nëse e ndjekim logjikën e përgjithësimeve, atëherë çdo tërmet, përmbytje apo furtunë do ta cilësonim ndëshkim, e ky është absurd.

Natyrisht, ne mund të diskutojmë e të debatojmë për anët pozitive e negative të sëmundjeve, kjo përveçse është e lejuar është edhe e kërkuar. Po ashtu, nuk prish punë edhe nëse na shkon mendja se mos ndoshta është ndëshkim prej Zotit. Pra, çdo analizë e kësaj natyre është shumë normale, porse gabimi qëndron kur ato i ndërlidhim me zotim. Sepse, njeriut mund t’i duket e keqe diçka, por të jetë e mirë dhe e kundërta (El-Bekare, 216). Pejgamberi a.s. kur e ka vizituar të sëmurin ka thënë: “Inshallah është pastrim prej Zotit, nga mëkatet”, pra ka lënë të kuptohet se bartë dhe mirësi. Po ashtu, ka thënë se vdekja nga murtaja është shehidllëk për muslimanin, përsëri bëhet fjalë për gradë të lartë mirësie.

E vetmja gjë që mund ta themi saktësisht është se elementi i sëmundjes është përdorur si mjet ndëshkimor prej Allahut kundër zullumqarëve e kundërshtarëve të Tij. Ky është pragu besimor në këtë çështje. Ndërsa, në rastin konkret, Covid-19 a është apo nuk është ndëshkim, nuk është në kompetencën tonë për ta vendosur pikën e fundit.[15] 

Fundja, njësoj si ne, edhe popujt e kaluar kanë pasur dilemat në kohën e tyre rreth një fatkeqësie natyrore apo tjetër, por kur erdhi Kur’ani e vërtetoi se çfarë qëllimi kanë pasur ato. E, meqë nuk do të ketë Kur’an tjetër, e as pejgamber tjetër, atëherë të vërtetën për epidemitë e fatkeqësitë natyrore, do ta mësojmë në Ditën e Kijametit.

Prandaj, sa herë që ndodhë ndonjë tronditje e rëndë gjithëpërfshirëse, siç është pandemia Covid-19, duhet të përmbahemi nga spekulimet e paragjykimet në raport me Zotin. Përtej të gjithave, duhet lexuar mbase si një ‘vërejtje’ prej Krijuesit për mbarë njerëzimin, për t’u përmirësuar drejt idealeve të qiellit. Ky ka qenë edhe mesazhi i përbashkët i dijetarëve islamë në simpoziumin fetaro-shkencor, të mbajtur në nëntor të vitit 1985, në Kairo.[16]

(Punim i botuar në Dituria Islame, nr.362, fq.20-23)



[1] Shih: El-A’raf, 136; El-Ankebut, 14; El-Hakkatu, 6; Fussilet, 16; Hud, 67; El-Ankebut, 40; El-Kasas, 81; En-Nahl, 112; El-A’raf, 112, 167; El-Bekaretu, 65; El-Maide, 60.

[2] Er-Rrazi, Mefatihu’l gajbi, et-tefsirul kebir, komentimi i ajetit El-Isra, 58.

[3] Shih dhe krahaso: Dr. Munkidh bin Mahmud Es-Sekkar, El-I’tibaru bi’l-mesari’il-umem, sipas: http://www.saaid.net/Doat/mongiz/10.htm, (data e citimit: 06.10.2014).

[4] Më gjerësisht për ‘istidraxhin’, shih: Orhan Bislimaj, Istidraxhi – mirësitë fatkeqe, punim i botuar në Takvim-2018, boton Bashkësia Islame e Kosovës, Prishtinë.

[5] Err-Rrazi (v. 606 h), Mefatihu’l gajbi – et-tefsiru’l kebir, komenti i ajetit El-Enbija, 107.

[6] Shih: Imam Taberiu (v.310 h), Xhamiul bejan fi tefsiri’l Kur’an; Imam Kurtubiu, El-Xhamiu Li ahkami’l Kur’an, komentimi i ajetit El-Enbija, 107. Po ashtu, shih: Dr. Munkidh bin Mahmud Es-Sekkar, El-I’tibaru bi’l-mesari’il-umem, po aty.

[7] Në hadith përmendet ‘bis-seneti’, që tekstualisht do të thotë ‘vit’. Por, për qëllim është vit i thatësisë, urisë e skamjes, siç ka ardhur edhe në Kur’an, El-A’raf, 130.

[8] Shih: Neveviu, Sherhu Sahihi’l-Muslim, Kitabul Fiten ve eshratus-saati, Daru’l-Marifeti, pa vit të botimit, Bejrut – Liban, vëll.18/223.

[9]  Transmeton Ibën Maxhe, Bezzari, Bejhekiu dhe Hakimi nga Ibën Omeri r.a.

[10] Shih: El-Askalanij, Fet’hu’l-Bari Sherhu Sahihi’l-Buhari, botimi i parë, daru’s-selam, Rijad, 2000, vëll.10/225.

[11] Et-Taberij, Xhamiul bejan fi tefsiri’l kur’an, (verzioni elektronik), komentimi i ajetit: El-A’raf, 133-134.

[12] Neveviu, Sherhu Sahihi’l-Muslim, po aty, hadithi nr.5733.

[13] Shih: El-Kurtubij, El-Xhamiu liahkami’l kuran, komentimi i ajetit: Taha, 95-97. Krahaso: Dr. Munkidh bin Mahmud Es-Sekkar, po aty.

[14] Shih: Neveviu, Sherhu Sahihi’l-Muslim, po aty, Vëll.14/425; El-Askalanij, Fet’hu’l-Bari Sherhu Sahihi’l-Buhari, po aty, vëll.10, fq.237.

[15] Pandemia Covid-19 vazhdon të mbetet preokupim botëror edhe pse tashmë shkencëtarët kanë zbuluar disa vaksina për shërimin e parandalimin e infeksionit. Tani, më 27.01.2021, kur po e shkruajmë këtë punim, numri total i rasteve pozitive në Kosovë është 58.988 dhe 1.479 raste të vdekjes. Ndërsa, në nivel të botës janë 101.447.732 raste pozitive dhe 2.184.436 raste të vdekjes. Shih: Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK), publikimi i të dhënave për datën 25.11.2020. Po ashtu, shih: https://www.trt.net.tr/shqip/covid19.

[16] Shih: “Livaul Islam” - Kajro (revistë fetare javore), nr - 200 - viti 1985, cituar nga: Sabri Bajgora, Kur’ani dhe Gjithësia, sipas: http://www.bajgora.com/kurani/gjithesia.html.

Zgjedhjet dhe parimi “ehaf-fu’d-dararejn”…!

Dr. Orhan Bislimaj

 Zgjedhjet dhe parimi “ehaf-fu’d-dararejn”…!

 1) Zgjedhjet janë shumë të rëndësishme, sepse prodhojnë një qeveri, një pushtet politik, i cili menaxhon buxhetin shtetëror, taksat, vendos për çështje madhore nacionale, përcakton politikat sociale, ekonomike, administrative, juridike, prokuroriale, gjyqësore, diplomatike, shëndetësore, të sigurisë, etj. Gjersa, kjo është e vërtetë e padiskutueshme, atëherë, mund ta kuptojmë se çfarë rëndësie kanë zgjedhjet dhe vota jonë. Në të vërtetë, ky fakt, nuk na lejon që të qëndrojmë krejtësisht indifferent, përkundrazi, të flasim, të këshillojmë, të sugjerojmë, edhe për faktin se bëhet fjalë për fatin tonë, perspektivën dhe të ardhmen, për një periudhë katër vjeçare. Qytetarët, duhet t’I ndjekin zhvillimet socio-politike, pavarësisht, se janë apo nuk janë anëtarë të partive politike.

 2) Vota është pushtet i popullit (demokracia autorizuese), por, populli, mund ta shfrytëzojë këtë të drejtë vetëm në një moment, e ai është në ditën e zgjedhjeve. Në këtë ditë, të drejtën e pushtetit, populli ia delegon kandidatëve të tyre, e të cilët, në emër të tyre, do të marrin vendime për çështje të caktuara. Nëse, marrin vendime të drejta, votuesit ndihen krenarë, në të kundërtën ndihen të zhgënjyer.

 3) Ideja e disa qytetarëve të ndershëm, për të mos dalur në votim, me arsyen se asnjëra parti nuk janë të denja për t’u votuar, mendoj se nuk është qasje e drejtë. Në këndvështrimin islam, gjithmonë ka zgjidhje. Tek e fundit, ikja e qytetarëve nga beteja, në një farë mënyre, është pajtim me fatin tragjik, e kjo nuk është zgjidhje. Përkundrazi, qytetari duhet ta ngrejë zërin, përmes votës. Nëse, bash asnjë nuk i plotëson kushtet, atëherë, këtu në vjen në ndihmë parimi “ehaf-fu’d-dararejn” , zgjedhja e dëmit më të vogël në mes të dy të këqijave, e që e ka shfrytëzuar edhe Pejgamberi a.s. Pra, me qenë se, sistemi zgjedhor, na obligon që ta votojmë një parti, atëherë, sipas parimit “ehaf-fu’d- dararejn”, ne, duhet votuar ata kandidat, që mendojmë se, megjithatë kanë vlera dhe janë më meritorë kundrejt të tjerëve. Në këtë mënyrë, do të fitojnë vlerat dhe do të rrëzohen antivlerat. Ndërsa, në periudhë afatgjate, kjo e rritë standardin e meritokracisë.

 4) Një çështje shqetësuese është korruptimi I vetvetes. Për t’u mos u zhgënjyer as me partitë e as me kandidatët, qytetarët duhet të votojnë ndershëm, objektivisht, dhe me emër t’Zotit. Vetëm kështu, nuk do të zhgënjehen edhe në qoftëse ajo parti apo ai kandidat nuk i përmbushë pritjet e tij. Në jetën e përditshme, sa herë që e kam ndihmuar dikë, për riza të Zotit, pra për parimet e mirësisë, nuk jam ndier i zhgënjyer, kur ma ka kthyer me mosmirënjohje. Fundja, këtu qëndron mirësia e kapjes për parime, e të cilat sjellin qetësi, gjithmonë. Në vendet, që kanë qenë koloni, të okupuara, siç ka qenë edhe Kosova, qytetarët i korruptojnë lehtësisht parimet e tyre, domethënë nuk votojnë sipas bindjes, por sipas joshjes e shantazheve. Sepse, sikur akoma nuk mund të çlirohen nga logjika e skllavit dhe hipotekat traumatizuese të së kaluarës. Fatkeqësisht, kjo, pastaj edhe nuk e tregon vullnetin e saktë të popullit. Bile, për këtë arsye, në vende të këtilla, për një kohë të gjatë, mohohet e drejta e referendumeve për çështje madhore, ngase ekziston dyshimi i bazuar, se ato mund të prodhojnë vendime konfuze e kontradiktore në raport me vullnetin real. Këtë problematikë, bota perëndimore e ka tejkaluar. Prandaj, edhe ne duhet ta tejkalojmë dhe të votojmë sipas bindjeve tona, edhe nëse nuk ia qëllojmë hajrit.

 Vazhdon…! 

Zoti i krijon sëmundjet

Dr. Orhan Bislimaj

Zoti i krijon sëmundjet

 1. Hyrje

Me rastin e shpërthimit të pandemisë Covid-19, lindën edhe ide konspirative. Shumë njerëz dyshonin se është një e bëmë e faktorit njeri, e jo prej Zotit. Prandaj, pa e paragjykuar kontekstin, në vazhdim do ta trajtojmë problematikën e krijimit të sëmundjeve, si një çështje tejet e rëndësishme në doktrinën e besimit islam.

 

2. Nuk ka infeksion nga supersticionet

Në periudhën para Muhamedit a.s., njerëzit ishin shumë të lidhur për botëkuptimet animistike. Çdo fatkeqësi a veprim e deshifronin nëpërmjet supersticioneve (besëtytnive). Edhe për sëmundjet besonin se janë pasojë e sulmeve të shpirtërave të këqij. Sepse, thënë të drejtën, si sot, edhe në të kaluarën bota e shpirtërave ka qenë preokupim njerëzor. Për shembull, grekët besonin se perandorët e tyre pas vdekjes bëhen perëndi.[1]

Nisur nga kjo logjikë, besohej se shpirtrat posedojnë fuqi çudibërëse. Duke qenë imaterial, të pakapshëm e të panënshtrueshëm, presupozohej se jetojnë diku në ndonjë lartësi qiellore; se kanë lidhje direkte me perënditë; se kanë fuqi mbinatyrore; se vijnë qenësisht në sipërfaqën e tokës dhe personifikohen; se ndikojnë në shkaktimin e zhvillimeve njerëzore, etj. Andaj, kur hidhërohen për shkak të mosrespektit ndaj tyre, shkaktojnë fatkeqësi e sëmundje të ndryshme.

I ngarkuar me besëtytni të llojllojshme, njeriu primitiv jetonte me ankth të vazhdueshëm. Atyre, u mungonte një ‘manual jetësor’, siç do të jetë më vonë Kur’ani, për t’i njohur të vërtetat e patundshme, që lidhen me jetën, me njeriun, me shpirtin, me Krijuesin e gjithësisë, me krijesat e padukshme, me jetën pas vdekjes, etj.

Pikërisht, këtu qëndron rëndësia e shpalljes (Kur’anit) dhe dërgimi i Muhamedit a.s. për pejgamber. Nuk janë në pyetje vetëm udhëzimet praktike për rregullimin e marrëdhënieve ndërnjerëzore, por para se gjithash është çlirimi i njerëzve nga prangat e brendshme. Kjo i mungon çdo sistemi njerëzor, nga e kaluara dhe e tashmja. Në anën tjetër, kjo është më e rëndësishme se çdo zhvillim tjetër. Prandaj, Pejgamberi i Allahut i kundërshtoi fuqishëm besueshmëritë fiktive e të rreme, duke ua kthyer njerëzve vetëbesimin përmes lidhjes së tyre me Krijuesin e gjithësisë.

Në hadithin e saktë, që e transmeton imam Buhariu nga Ebu Hurejra r.a., Pejgamberi a.s. ka thënë:

 عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ:

” لَا عَدْوَى وَلَا طِيَرَةَ وَلَا هَامَةَ وَلَا صَفَرَ “

Nuk ka infeksion nga supersticioni (pa shkak), nuk ka besëtytni, nuk ka vdekje nga zëri i kukuvajkës, nuk ka pesimizëm nga muaji sefer.”[2]

Në fakt, ky hadith vendosi dispozita besimore. Përveç qartësimit se nuk ka infeksion besëtytë, i Dërguari i Allahut s.a.v.s., e mohoi ekzistimin e besëtytnisë që kishte robëruar njerëzit. Për shembull, kur dëshironin të niseshin në rrugë ose të martoheshin, shkonin te shtëpia e idhujve, ku ishin shigjetat dhe prej tyre e kërkonin fatin e tyre. Në qoftë se ishte shigjetë urdhëruese, niseshin, nëse ishte ndaluese, abstenonin, ndërsa nëse dilte ajo e pashkruara, atëherë e përsëritnin derisa të dilte e shkruara urdhëruese ose ndaluese.[3]

Po ashtu, asokohe kanë besuar se nëse në një shtëpi ka kukurisur kukuvajka, atëherë aty ka për të ndodhur vdekje. Njësoj sikurse sot, që njerëzit frikësohen nga qyqja apo parakalimi i një mace në rrugë! Pastaj, kanë rënë në pesimizëm gjatë muajit sefer (muaj i kalendarit hënor), duke u frikësuar se brenda tij ndodhin të këqia.

Të gjitha këto, Pejgamberi a.s., i mohoi kategorikisht dhe se kushdo që beson në ato, ai ka devijuar thellë nga monoteizmi i pastër islam.

 

3. Allahu e krijon sëmundjen

Bashkë me mohimin e besueshmërive animistike, feja Islame mbjelli tek njeriu besimin se Allahu është krijues i gjithësisë dhe i çdo zhvillimi tjetër brenda saj. Bile, në kuadër të kushteve të imanit është klauzola: “hajrihi ve sherr-rrihi minall-Llahi teala” - besojmë se e mira dhe e keqja janë prej Zotit të Madhërishëm.

Natyrisht, njerëzit me pikëpamje materialiste, që nuk besojnë në Krijuesin, sëmundjen e shohin si diçka që ndodhë rastësisht prej natyrës, apo si një fenomen i pavarur që nuk ka të bëjë me implikime metafizike nga jashtë!? Mirëpo, sipas Kur’anit të Madhërishëm, e vërteta është ndryshe, asgjë nuk ndodhë rastësisht dhe vetvetiu. Allahu në Kur’an thotë:

ٱللَّهُ خَالِقُ كُـلِّ شَيْءٍ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ

“All-llahu është krijues i çdo sendi dhe Ai ëshë mbikëqyrës ndaj çdo gjëje.” (Ez-Zumer, 63).

Fjala ‘send’ që ka ardhur në këtë ajet, nënkupton çdo ekzistencë, përveç Allahut. Pra, këtu hyjnë edhe sëmundjet dhe gjithçka tjetër. Kur’ani, si kushtetutë e Allahut në tokë, flet për parime e principe, e jo për detaje të thjeshta. Allahu i Lartësuar, kur ka thënë se është sqarues për çdo gjë (shih: En-Nahl, 89), në fakt ka vërtetuar se aty gjindet korniza bazike për të gjitha çështjet, me të cilat preokupohet mendja njerëzore.

Prandaj, kur e besojmë se Allahu është krijuesi i çdo gjëje, pra i kësaj gjithësie dhe i të gjitha gjendjeve, arrijmë ta kuptojmë se Ai e krijon edhe sëmundjen edhe çdo gjë tjetër që e dimë apo nuk e dimë. Në rastin e kundërt, do të ishte shumë anakronike, ta besojmë Allahun për krijues të gjithësisë, por ta privojmë apo ta shpallim inkompetent për zhvillimet që ndodhin brenda saj. Në këtë rast, a priori e kemi cilësuar Krijuesin me paaftësi dhe dobësi, e këto nuk i përkasin Krijuesit të Gjithësisë si dhe çojnë në mohim (kufër).

 

4. Allahu është ‘El-Kahir’ mbi gjithësinë

Në anën tjetër, nëse supozojmë se Krijuesi i gjithësisë nuk i krijuaka sëmundjet, atëherë shtrohet pyetja kush është krijues i tyre?! Kjo vlen edhe për çdo zhvillim tjetër, pra për materien që mendohet si pikënisje e jetës fenomenale. Përballë kësaj teorie janë dorëzuar edhe mendjet më të kredhura, nga e kaluara dhe e tashmja.

Këto pikëpamje, vetë Krijuesi i gjithësisë i ka rrëzuar në Kur’an, duke e përballur njeriun me fuqinë e kundër argumentit logjik.

Fillimisht, i Lartësuari e fton njeriun që të vrojtojë rreth krijimit të qiejve, tokës, planeteve, ujit, njeriut, kafshëve, insekteve, maleve, detërave, erës, natyrës, etj., në mënyrë që të shkundet prej përgjumjes mendore. Pastaj, veçanërisht e fton që të meditojë thellë në krijimin e vetvetes, pra se si funksionojnë në mënyrë absolute organet brenda tij. Dijetarët thonë se njeriu është gjithësia në miniaturë.

Përmes meditimit, njeriu arrinë ta kuptojë, se funksionimi i gjithësisë si tërësi dhe i secilës krijesë brenda saj, po edhe i njësive më të vogla e më të imëta brenda krijesave, ndodhë vetëm nga një Fuqi madhështore e absolute, që e mban në këmbë. Sa bukur, Allahu i ka thënë njeriut: “Në krijimin e Mëshiruesit nuk mund të shohësh ndonjë kontrast, andaj, drejto shikimin se a sheh ndonjë çarje? Mandej, herë pas here drejto shikimin, e shikimi do të kthehet te ti i përulur dhe i molisur.” (El-Mulk, 3-4).

E tek pastaj, Allahu i tregon njeriut se e mban nën dominim të rreptë çdo imtësi në gjithësi. Këtë e ka bërë të qartë në ajetin në vijim, ku pasi rikonfirmon se është Krijuesi i çdo gjëje, në vazhdim thotë se është ‘El-Kahhar’: Thuaj: “Allahu është krijues i çdo sendi, Ai është Një i Vetëm dhe Mbajtësi absolut i rendit në gjithësi (el-Kahhar)!” (Er-Ra’d, 16). Emri, “El-Kahir” apo në trajtën tjetër “El-Kahhar”, që ka ardhur në ajet, do të thotë “I Plotëfuqishmi që e pengon këdo tjetër të veprojë në kundërshtim me vullnetin e Tij ( و القاهر هو القادر علي منع غيره أن يفعل بخلاف ما يريده)”. [4]

Prandaj, ngjarësia e sëmundjeve, infeksioneve, tërmeteve, përmbytjeve, etj., as që mund të mendohet pa lejën e krijimin e Krijuesit. Sepse, as bakteri, as virusi e as ndonjë substancë tjetër, që shkaktojnë sëmundjet, nuk do të mund ta kishin aftësinë për transformimin apo çrregullimin e materjeve organike apo inorganike pa ndërlidhjen e kushteve klimatike, ta zëmë siç është ajëri, uji, drita, i nxehti, i ftohti, etj. Në patogjenezën e sëmundjeve, varësisht prej llojit, interferojnë shumë faktorë. E këtë reaksion ndërveprimi, pra këto veçori e specifika madhështore, pa dyshim i ka krijuar Allahu Fuqiplotë.

Në këtë kontekst, për të qenë më konkret, krijimin e sëmundjeve për nga prejardhja e tyre, mund ta vështrojmë nga dy aspekte: nga aspekti i përgjithshëm dhe nga ai i veçantë.

 

5. Krijimi i sëmundjeve - aspekti i përgjithshëm

Me aspektin e përgjithshëm, kemi për qëllim krijimin e sëmundjeve përmes procesit të natyrshëm linear shkak-pasojë, në kuadër të predispozitave që Allahu i ka vendosur në gjithësi. Të gjithë njerëzit nuk lindin njësoj, disa më të shëndoshë e disa më të dobët. Rrjedhimisht edhe imunitetin nuk e kanë njësoj. Pastaj, gjatë rritjes, mund të ndikojnë shumë faktorë që shkaktojnë rrethana të favorshme për ngjizjen e sëmundjeve, siç janë kushtet jetësore të dobëta. Shto këtu edhe dëmtimet nga incidentet, që lënë pasoja afatgjate. Po ashtu, shto edhe infeksionet nga materiet helmuese, bakteriet, viruset, që mund të shkaktojnë çrregullime edhe në trupin e shëndoshë. Etj.

Në secilin rast të sëmundjeve, themi se Krijues i tyre është Allahu, tjetër krijues nuk ka. Edhe atëherë kur njeriu është faktori kryesor për shkaktimin e tyre, përsëri krijues është Allahu, sepse çdo gjë është zhvilluar në kuadër të ligjeve të kosmosit si predispozita ontologjike. Për shembull, mbi bazën e të njëjtave ligje, kafshët kanë imunitet më të fuqishëm, si dhe mund të mbijetojnë në temperatura më të ulëta në ambient të hapur, por jo edhe njeriu. Ato, mund të ushqehen me lloj-lloj ushqime, por jo edhe njeriu. Disa gjallesa jetojnë nën ujë dhe ushqehen aty, por jo edhe njeriu. Etj.

Në këtë kontekst, çdo sëmundje apo dëmtim që vjen nga tejkalimi i këtyre limitive, është e krijuar prej Allahut, pavarësisht se vetë njeriu ka ndikuar në shkaktimin e tij. Sepse, sipas besimit islam, veprat e njeriut shprehimisht janë të krijuara prej Allahut, kurse njeriu është në rolin e përfituesit të tyre (el-kasib).[5] Domethënë, edhe kur sëmuret nga i ftohti ose nga konsumimi i materieve të dëmshme, ose në rastin tjetër kur e pi ilaçin për shërim, krijues i të gjitha lëvizjeve e gjendjeve është Allahu i Lartësuar.

Predispozitat ontologjike, për të cilat po flasim, ngjasojnë me rrjetin e energjisë elektrike. Në momentin që ndalet rryma në termocentral, edhe instalimi në shtëpi nuk përçon energji elektrike, anipse është në gjendje të rregullt. Ose ta marrim shembull rrjetin e telefonisë mobile. Kur centrala ndalon punën, edhe rrjeti telefonik nuk funksionon, si dhe e kundërta. Në këto raste, askush nga ne nuk ia adreson meritat termocentralit e as centrallës e aq më pak rrjetit elektrik apo telefonik, por vetë njeriut që i ka themeluar ato, duke shfrytëzuar resurset natyrore.

Pra, kemi të bëjmë me funksionimin e njësive në kuadër të tërësisë. Dora jonë nuk do të mund të bënte asnjë lëvizje, e ndarë nga trupi, e as truri jonë nuk do të jepte asnjë mendim pa u furnizuar me gjak të mjaftueshëm, as gjaku ynë nuk do të jepte asnjë efekt pa kaloritë e nevojshme të ushqimit, as ushqimi nuk do të jepte efekte pa funksionimin e lukthit e kështu me radhë. Dhe krejt në fund, as trupi jonë nuk do të mbijetonte pa aftësinë e mushkërive e ajërin cilësor, i cili rrënjët i ka në predispozitat ontologjike që i ka krijuar Allahu në gjithësi. Edhe më tej, frutën e pemës që e shohim, nuk do të ishte pa vetitë ushqyese të tokës dhe pa temperaturën e pranverës si predispozitë ontologjike.

Prandaj, nëse e pranojmë se instalimi elektrik ose rrjeti telefonik, nuk kanë asnjë funksion si të ndarë prej trafostacionit e centralës dhe nëse e pranojmë se këto të fundit janë rezultat i një instance tjetër, në këtë rast i njeriut, atëherë në mënyrë lineare e pranojmë se çdo lëvizje e njeriut a gjendje tjetër çfarëdo qoftë ajo, përfshirë sëmundjet, bakteriet, viruset, etj., nuk kanë asnjë funksion si të ndarë nga kushtet efektive të kosmosit, ndërsa ky i fundit në tërësinë e tij është krijim i një instance tjetër, në këtë rast i Allahut të Madhërishëm.

Për më shumë, dijetarët islamë duke e vërtetuar ngjarësinë e gjendjeve njerëzore, e marrin  për argument elementin e gjithëdijës paraprake të atij që është Krijues. Në ajetin në vijim, Allahu pasi thotë: “E ju fshihnie ose thonie fjalën tuaj haptas; Ai s’ka dyshim se e di çka fshehni në zemrat tuaja”, në vazhdim e thotë edhe këtë: “A nuk e di Ai i cili krijon…” (El-Mulk,13-14). Ky është argument se krijimi e kërkon njohurinë e krijuesit për krijesën në çdo aspekt.[6] Ashtu sikurse njeriu, ta zëmë kur e ndez veturën, që e di paraprakisht se çfarë lëvizje do të bëjë ajo, sepse vetë e ka ndërtuar. E Allahut i takon shembulli absolut, Atij i qofshim falë.

Për këtë arsye, Krijuesi ka thënë se çdo send e madhëron Atë, anipse ne nuk mund ta kuptojmë se si bëhet një gjë e tillë nga krijesat inorganike. Thotë i Lartëmadhërishmi:

تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَوَاتُ السَّبْعُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًا

“Lartëmadhëri të merituar i shprehin Atij shtatë qiejt e toka dhe çka nën to, e nuk ka asnjë send që nuk e madhëron (nuk i bën tesbihë), duke i shprehur falënderim Atij, por ju nuk e kuptoni atë madhërim të tyre (pse nuk është në gjuhën tuaj). Ai është i butë dhe fal shmë.” (El-Isra, 44).

 

6. Krijimi i sëmundjeve - aspekti i veçantë

Me këtë aspekt kemi për qëllim krijimin e sëmundjeve nga Allahu i Madhërishëm nëpërmjet ndërhyrjes së Tij direkte në ligjet e gjithësisë. Kjo mund të vlejë edhe për rrethanat e shërimit. Për këtë arsye, mjekët magjepsen shpehherë, teksa vërejnë shërimin e pacientit në rrethana të pamundura për dijen njerëzore.

Ose, në rastet e tjera, kur njeriu shpëton prej ndonjë incidenti që arsyeja jonë nuk mund ta justifikojë. Në vitin 2014, një fëmijë me emrin Musa Dayib bie nga kati i 11-të i banesës në Minneapolis, SHBA dhe mbijeton. Pediatrja e rastit, Tina Slusher tha se është padyshim një mrekulli.[7] Ose rasti i fëmijës tjetër 2 vjeçar me emrin Adam, që u rrëzua nga kati i 9-të i një pallati në Paris, në lagjen e Belleville dhe shpëtoi pa pësuar asnjë frakturë. Policia tha: ‘është një mrekulli’.[8] Raste të tilla ka shumë e përditë.

E vërteta e këtyre ngjarjeve kthehet tek Allahu. Ai me vullnetin e Tij vendos për çdo gjë, ndërhynë në gjithësi, ndërhynë në jetët e njerëzve, nxjerr shkaqe e pasoja, krijon vazhdimisht dhe për të gjitha nuk e pyet askë. Allahu ka treguar në Kur’an për rastet, kur u ka çuar njerëzve sëmundje në mënyrë të posaçme, qoftë si ndëshkim apo si sprovë.

Kur është fjala për sëmundjen si ndëshkim, Allahu tregon se si e goditi Faraonin me murtajë dhe me lloje të tjera, gjersa u detyrua që të kërkojë shpëtim te armiku i tij, në këtë rast Musai a.s.: “O Musa, lute për ne Zotin tënd me atë meritë që ke (si pejgamber), nëse na e largon dënimin ne do të pranojmë ty (si të dërguar) dhe do t’i lejojmë beni israilët bashkë me ty (të shkoni ku të doni). E kur e larguam nga ata dënimin (me lutjen e Musait) për deri në një afat që do të arrinin, ata e thyen besën. Atëherë ndërmorën kundër tyre dhe i fundosëm në det, ngase përgënjeshtruan argumentet Tona dhe nuk qanë kokën për to.” (El-A’raf, 133-136).

Siç shihet, në këtë ajet kemi një ngjarje që është mbikqyrur direkt prej Allahut si proces. Nuk është vetëm zbulim i saj, por ndërmarrje prej Tij. Së pari ia dërgoi sëmundjen, pastaj ia largoi për shkak të duasë së Musait a.s., dhe më në fund ia dërgoi ndëshkimin shkatërrimtar si hakmarrje (fentekamna).

Ndërsa, kur është fjala te sprova, Allahu tregon se e goditi me sëmundje të rëndë pejgamberin Ejjub a.s. Në vazhdim I Lartëmadhërishmi thotë se me mëshirën e Tij ia hoqi vështirësitë e sëmundjes, i dha familje dhe e bëri shembull ndër breza për durimin që kishte në sëmundje (shih: El-Enbija, 84).

Prandaj, duke marrë për bazë faktin se Allahu ndërhyn në ligjet e gjithësisë, Pejgamberi a.s. ka bërë lutje vazhdimisht tek Allahu për largimin e sëmundjeve apo sprovave. Përndryshe, duatë e tij do të ishin të pakuptimta. Pa dashur Allahu, asgjë nuk bëhet. E, Ai kur do, i nxjerr shkaqet.

Bazuar në udhëzimet e Pejgamberit a.s., dijetarët islamë kanë dhënë udhëzime fetare për largimin e një sëmundje epidemike, ta zëmë siç është murtaja. Për shembull, hanefinjtë dhe shafitë e preferojnë leximin e duasë së kunutit në namaz. Hanbelinjtë dhe disa shafij, nuk e shohin të arsyeshme një gjë të tillë, pasiqë në kohën e hazreti Omerit ka ndodhur murtaja dhe ata nuk e kanë lexuar specifikisht kunutin. Ndërsa, malikitë, e preferojnë faljen e namazit, pasiqë mendohet se është pasojë e përhapjes së prostitucionit, edhe nëse janë shehidë ata muslimanë që pësojnë prej saj.[9]

 

7. Idetë konspirative dhe krijimi i Covid-19

Sa i përket asaj që po dëgjojmë aty-këtu se virusi Corona është dorë e njeriut, e jo prej Zotit, duhet thënë se në asnjë rast nuk kanë për qëllim përjashtimin e Krijuesit nga krijimi i sëmundjes. Ato, kryesisht vijnë si një aludim se shtetet e fuqishme mbase mund ta kenë prodhuar me qëllim të shtrirjes së ndikimit të tyre në nivel të botës!?

Fundja, neve nuk na takon ta vendosim epilogun, pasiqë verifikimi i kësaj çështje nuk është në mundësitë tona. Por, pavarësisht ideve e pandehmave, pavarësisht nëse faktori njeri e ka prodhuar apo jo, megjithatë gjithmonë krijues i sëmundjeve, përfshirë Covid-19 dhe çdo tjetër është Allahu (shih: Es-Saffat, 96). Sepse, në secilin rast gjërat zhvillohen brenda ligjeve të kozmosit, siç kemi folur më lartë. Edhe në rastin tjetër, në qoftëse këto pretendime, ta zëmë dalin të sakta, atëherë kjo kategorizohet si një e bëmë e keqe e njeriut, veçse Allahu përsëri mbetet Krijues i saj.

Pra, në secilin variant krijues mbetet Allahu. Ngjashmërisht me këtë, disa njerzë në kohën e Pejgamberit a.s. e konsideronin infeksionin si pasojë e përzierjes në mes të sëmurëve dhe shëndoshëve. Pejgamberi a.s. ua sqaroi, kur iu përgjigj një njeriut që u ngrit e tha:

يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الْبَعِيرَ يَكُونُ بِهِ الْجَرَبُ فَيُجْرِبُ الْإِبِلَ كُلَّهَا ؟ قَالَ : " ذَلِكُمُ الْقَدَرُ فَمَنْ أَجْرَبَ الْأَوَّلَ " .

“O i Dërguari i Zotit, a nuk e ke pa se një deve që është e zgjebosur, ajo i zgjebosë edhe të tjerat. Pejgamberi a.s. tha: Jo, zgjebosja është me përcaktim prej Krijuesit, përndryshe, kush e ka zgjebosur atë të parën?[10]

Domethënë, njësoj si veprat e njerëzve edhe zgjebosja / infeksioni ndodhin sipas përcaktimit dhe krijimit të Allahut, pavarësisht se transmetohen apo zhvillohen nëpërmjet shkaqeve e rrugëve fizike.

('Dituria Islame', nr. 361, fq. 18-21)

 


[1] Shih: Mark Krasniqi, Aspekte mitologjike - besime e bestytni, Prishtinë, 1997, fq.46.

[2] Sahihu’l Buhari, Kitab: Et-Tib-b, Babu: la hamete.

[3] Jusuf Kardavi, Hallalli dhe harami në Islam, Logos-A, Shkup, 1998, fq. 237-238

[4] Taha Abdur-Reuf Sa’d, Sherhu Esmai’l-Lahi’l husna Li’r-Rrazi, el-mektebetu’l ez’herijjetu li’t-turath, pa vend të botimit, 1420/2000, fq. 216.

[5] Më gjerësisht për krijimin e veprave të njeriut, shih: Orhan Bislimaj, Akaidi hanefij, Forumi i të Rinjve Muslimanë” me seli në qytetin Sent Galen – Zvicërr, Prizren, 2008, fq. 266 e tutje.

[6] Shih: Abdul Kerim TETAN & Muhamed Edib El-Kilanijj, Avnu’l muridi lish-sherhi xhevheret’it-tevhidi fi akideti Ehli Sunneti ve’l xhemaati, boton Daru’l-Beshair, botimi i dytë, 1999/1419, pa vend botimi, fq. 1/549.

[7] Shih: https://www.lajme.info/blog/2014/05/15/femija-1-vjec-bie-nga-kati-i-11-shpeton/, data e publikimit dhe citimit: 15.05.2014.

[8] Shih: https://www.botasot.info/life-style-showbiz/1110644/ndodh-mrekullia-femija-2-vjec-bie-nga-kati-i-nente-shpeton/, data e publikimit dhe citimit: 23.06.2019.

[9] Shih: El-Mevsuatu’l fikhijjetu, botimi i parë,  Kuvajt, 1993/1413, vëll.28, fq.329. Leximin e duasë së ‘kunutit’, Pejgamberi a.s. e ka preferuar edhe për fatkeqësi të tjera që kanë qenë tepër të rënda për shoqërinë. Dijetarët përmendin rastin e humbjes së 70 hafizëve të Kur’anit, të dërguar nga Pejgamberi a.s. për mësimin e fesë, që ranë shehidë në kurthin e tradhtisë së pabesimtarëve, te pusi Bir Maune, pranë rrugës Medinë - Mekkë. Pas kësaj, Pejgamberi a.s., për një muaj rresht e lexoi duanë e kunutit gjatë qëndrimit në këmbë në namazin e sabahit. Po ashtu, në rekatin e fundit të jacisë, pasi u drejtua nga rukuja, bëri ‘kunut’, duke i mallkuar ata, kur fisi Adal dhe Kare, kishin mbytur 8 shokë të Pejgamberit, të dërguar prej tij, për mësimin e fesë. (shih: Islami nëpërmjet haditheve, (grup autorësh), Kryesia e çështjeve fetare të Turqisë, botimi i dytë, Stamboll, 2017, vëll.2, fq.66).

[10] Sunenu Ibni Maxheh, Kitab: Et-Tibb, Babu: Men kane ju’xhibuhu’l fe’lu ve jekrehu’t-tijerete.

Tmerri shovinist në Zelandën e Re!

Shkruan: Dr. Orhan Bislimaj

Vërtet, u tmerruam nga masakra në dy xhami në Christchurch në Zelandën e re. Shumë trishtuese dhe e trishtë. Në xhami më!? Zot, mos na provo! Të menqurit thonë edhe prej të keqit marrish mësim. Shumë e saktë!

 Sipas teorisë bihejvioriste, njeriu, nuk lindet kriminel e as kanibal. Po ashtu, nuk bëhet i tillë brenda natës. Gjatë formimit të tij, rol vendimtar ka familja, ambienti kulturor, shoqëria, shkolla, shokët, politika, pra faktorët oficiel dhe jooficiel. Bile, në bazë të tyre, njerëzit dallojnë në mendime, qëndrime, sjellje, veprime, e kështu me radhë.

 Krimineli e terroristi australian Brenton Tarrant,nuk është lindur gjakpirës, ai është bërë i tillë nga faktorët ndikues e determinues. Kush e bëri atë gjakpirës, familja, shoqëria, shteti, apo të gjithë bashkërisht!? Sigurisht, ai është frymëzuar nga një ideologji e caktuar. E kjo ideologji, duket se është më shumë se islamofobi, më shumë se krishterimocentrizëm, ajo është shovinizëm antiislam apo nekroislamizëm (vdekje islamit).

 Kur’ani i Madhërishëm, e ka sanksionuar ashpër urrejtjen e tjetrit për shkak të fesë, e mos të flasim për shkak të ngjyrës, racës, gjinisë, pamjës. Kësisoji, e ka sanksionuar çdo ideologji, me bazë fetare, nacionale apo kulturore, që sendërton koncept shovinist ndaj tjetrit. Pikërisht, për këtë arsye, feja është fe, e nuk është ideologji, ndërsa nocioni “Islam”, gjuhësisht do të thotë paqe, sepse e ndalon urrejtjen e tjetrit.

 Por, përballë dhimbjes kulmore për viktimat e Zelandës së Re, e kam hallin e shtëpisë tonë. Fatkeqësisht, ndër shqiptarë, e sidomos në Kosovë, disa vetje, me fuqi politike, partiake, shtetërore, e mediatike, shpeshherë frymëzojnë aspekte shoviniste kundër Islamit e muslimanëve. Ata, këtë diskurs e kanë të përditshëm, bindje dhe mision. Organet shtetërore i tolerojnë dhe subvencionojnë, dikush këshilltar i lartë (!?), tjetri ministër, tjetri ambasador. Përtej ngjashmërisë, do të ishte shumë fatale për të ardhmen tonë, nëse frymëzimi i tyre ideologjik, është simotër me ato të terroristit Brenton Tarrant, që i kishte qëndisur në pushkën e tij, emër për emër! Së paku, këtë e vërtetuan disa komentues shqiptar me ngazëllimin e tyre për këtë masakër.

 Shoqëria njerëzore ka nevojë për paqe. E, ne, shqiptarët, kemi nevojë edhe për dashuri, mirëkuptim dhe tolerancë. Kushdo që ushqen përçarje duhet ta linçojmë bashkërisht, e jo ta ushqejmë…!

KARTA E MEDINËS DHE PROPOZIM-MARRËVESHJA E MARTTI AHTISAARIT PËR STATUSIN E KOSOVËS

Dr. Orhan Bislimaj

KARTA E MEDINËS DHE PROPOZIM-MARRËVESHJA E

MARTTI AHTISAARIT PËR STATUSIN E KOSOVËS

(trajtesë krahasimore)

 

Abstrakt

 

Karta e Medinës, është dokument monumental, që i paraprinë të gjitha akteve ndërkombëtare të Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB), mbi të drejtat dhe liritë themelore të njeriut, përfshirë të drejtat civile, politike, ekonomike, shoqërore e kulturore. Si një aset vital, ajo i ofroi njerëzimit modelin ideal për zgjidhjen e krizave, arritjen e paqes, respektimin e diversitetit, mënyrën e integrimit të pakicave si dhe ndërtimin e shteteve të reja multietnike, multifetare e multikulutrore. Edhe pse nuk thuhet, megjithatë, ka shumë të ngjarë, që Karta e Medinës, për nga aspekti metodologjik e përmbajtësor, të ketë shërbyer si referencë konsultative edhe për Pakon e Ahtisarit, qoftë direkt apo indirekt. Sepse, siç do të shohim, kemi përngjashmëri të rastit.

Prandaj, në këtë punim, do të trajtojmë disa prej aspekteve bazike, që dëshmojnë se Pakoja e Ahtisarit, në shumë dimenzione, e ka ndjekur metodologjinë e Pejgamberit a.s. dhe Kartës së Medinës, në zgjidhjen e konfliktit dhe arritjen e paqës. Natyrisht, në këtë punim nuk do të merremi me hollësitë.

 

Fjalët kryesore: Antagonizëm, dialog, marrëveshje, drejtësi, diversitet, pakicë, faktorizim, bashkëjetesë, paqe, liri, të drejta, civile, politike, shtet, etj.

 

1. Karta e Medinës

Karta e Medinës, daton që nga  shpërngulja e Muhamedit a.s., nga Mekka në Medinë, në vitin 622.[1] Në origjinalin e saj, në gjuhën arabe, Karta e Medinës është identifikuar me emërtimet “kitabun” dhe “es-sahifetu”[2], ndërsa në literaturën shkencore, njihet si kartë, kushtetutë, konventë, dokument, marrëveshje, etj., varësisht prej këndvështrimit përkatës apo profesional.

Karta e Medinës është ruajtur si dokument autentik dhe unikat nga njëra gjeneratë tek tjetra, e përkthyer në shumë gjuhë të botës.*) Nuk ka tekst të gjatë, por është e shkruar me një stil kushtetues, në formë të aksiomave dhe formulave lakonike. Në gjuhën shqipe, numron 3 faqe, të formatit A4. Në origjinal, Karta nuk ka ndarje në nene apo kapituj. Por, studiuesit e ndryshëm, për çështje praktike, e kanë ndarë në nene, disa kanë evidentuar 47 nene, disa 52 nene, apo edhe më shumë, varësisht prej këndvështrimit, mbi bazën e kontekstit.

Rëndësia e kartës është tejhistorike, veçanërisht kur kemi parasysh protagonistin e saj dhe kohën kur është realizuar. Si e tillë, konsiderohet platformë historike për vlerat integruese e qytetare. Karta, fillon me “Bismilah” - me emrin e Allahut të Madhërishëm, e  pastaj evidenton palët e marrëveshjes si një lloj preambule, për të vazhduar me përmbajtjen e saj, mbi të drejtat, përgjegjësitë dhe detyrimet e palëve, ndërsa, mbyllet me sublimimin e drejtësisë, si një parim i Allahut për gjithësinë: “Allahu është me atë që e respekton marrëveshjen dhe i bindet asaj, edhe i Dërguari i Allahut s.a.v.s.” (و إن الله جار لمن بَر و اتقي, و محمد رسول الله ).[3]

 

2. Pakoja e Ahtisaarit

Pakoja e Ahtisarit*), është dokument zyrtar i Këshillit të Sigurimit të Organizatës së Kombeve të Bashkuara. Ish presidenti finlandez, Martti Ahtisaari, i ngarkuar me detyrë nga OKB-ja, ka organizuar dhe ndërmjetësuar dialogun në mes Prishtinës e Beogradit, për zgjidhjen e statusit të Kosovës, që u mbajt në Vjenë të Austrisë, në periudhën 20 shkurt 2006 - 10 mars 2007. Pas bisedimeve, ndërmjetësuesi Martti Ahtisaari, ofroi tekstin e marrëveshjes, me titull: “Comprehensive Proposal for the Kosovo Status Settlement - Propozimi gjithëpërfshirës për marrëveshjen për statusin e Kosovës”[4], të cilën, brenda ditës, më datë 02 shkurt 2007, personalisht u dorëzoi, së pari Serbisë, e pastaj edhe Kosovës. Dokumenti, ishte i pa negociueshëm.

Kuvendi i Kosovës, më datë 05 prill 2007, në seancë plenare e ka aprovuar Pakon e Ahtisaarit, duke marrë përgjegjësi për zbatimin e saj. Po ashtu, mbi Pakon e Ahtisaarit, Kuvendi i Kosovës, më datë 17 shkurt 2008, e ka shpallur Pavarësia e Republikës së Kosovës.

Pakoja e Ahtisaarit, është përkthyer në gjuhën shqipe nga përkthyesit kompetent, nga Kuvendi i Kosovës dhe numron 64 faqe të formatit A4. Fillon me njësinë “dispozitat e përgjithshme”, ndërsa pjesa tjetër e tekstit përbëhet prej XII anekseve, që flasin për fusha të ndryshme të organizimit shoqëror.[5]

 

3. Rrethanat historike dhe ngjashmëritë

Karta e Medinës dhe Pakoja e Ahtisarit, janë projekte tipike, të dedikuara për shoqëritë, multietnike, multifetare dhe multikulturore. Ato, në përmasa gjithëpërfshirëse, kanë marrë në konsideratë aspiratat etnike (fisnore) e fetare të palëve, si elemente qenësore, që kanë implikuar në zhvillimet socio-politike.

1) Struktura e popullsisë. Në Medinë, përveç fiseve arabe të njohura Evs dhe Hazrexh, kanë jetuar edhe fise të tjera, si Benu Auf, Benu Harith, Benu Said, Benu Xhushem, etj.. Po ashtu, edhe në Kosovë, përveç shqiptarëve, që përbëjnë shumicën e popullsisë, pjesë e saj janë edhe serbët, boshnjakët, turqit, ashkalinjtë, romët, egjiptianët.

Po ashtu, edhe elementi i fesë është pluralistë. Në Medinë, në kohën e marrëveshjes, përveç muslimanëve shumicë, kanë jetuar hebrenjtë, si bashkësi e dytë më e madhe, të krishterët në pakicë si dhe të pafetë (idhujtarët). Ndërsa, në Kosovë, janë muslimanët shumicë dhe komunitetet e tjera pakicë, si: ortodoksët, katolikët, bashkësia hebraike, etj, po edhe të pa fetë.

2) Hasmëritë shekullore. Si Medineja e asaj kohe, edhe Kosova, janë përballur me një hasmëri të brendshme, për gati një shekull. Në Medinë, konflikti është zhvilluar në mes fiseve apo aleancave fisnore, arabe e hebreje. Në kohën e ardhjes së Pejgamberit a.s., Medineja, kishte afërsisht 10.000 banorë, të shtrirë në 22 fise. Më shumë se gjysma e popullsisë ishin arabë (muslimanë dhe paganë), dhe pjesa tjetër ishin hebrenjë.[6]

 

4. Antagonizmi në mes palëve konfliktuoze

Në Medinë, antagonizmi kryesor, ishte në mes arabëve dhe hebrenjëve. Fisi Evs dhe Hazrexh, që ishin fiset kryesore arabe të Medinës, synonin udhëheqjen mbi Medinën, kundrejt hebrenjëve, të cilët i konsideronin ardhacak. Kështu, që nga fundi i shekullit V e deri në kohën e Kartës së Medinës, arabët në aleanca fisnore, kanë dominuar mbi Medinën. Në anën tjetër, hebrenjët, që përbënin komunitetin e dytë më të madh, pas arabëve, e të cilët, patën ardhur në Medinë nga rajoni i Palestinës, për shkak të dhunës ndaj tyre, gjatë kohës së imperatorit Hadriani[7], synonin rikthimin e pushtetit, e që e kishin pasur më herët, duke përdorur lloj-lloj dredhirash për t’i hasmuar arabët në mes veti. Konflikti në mes tyre, vazhdoi për një periudhë të gjatë dhe pati marrë jetërat e shumë njerëzve, duke e bërë Medinën vend të pasigurt.

Por, ç’e do që, një situatë e ngjashme ka ndodhur edhe në Kosovë. Antagonizmi ishte në mes shqiptarëve e serbëve. Shqiptarët autokton, që përbënin pjesën dërrmuese të popullsisë, në vitin 1999, nëpërmjet luftës së UÇK-së, e ndihmës ndërkombëtare, arritën ta rikthejnë dominimin mbi Kosovë, duke e larguar okupatorin serb ardhacak, që e kishte mbajtur Kosovën në okupim të egër, që nga viti 1912. Mirëpo, serbët, që janë komuniteti i dytë në Kosovë, pas shqiptarëve, për nga madhësia, nuk janë pajtuar me këtë gjendje dhe, të ndihmuar nga shteti i tyre amë, Serbia, e bojkotonin jetën qytetare, duke e paraqitur Kosovën, si vend i pasigurtë, krizë për mbijetesë, etj., e të gjitha këto, duke pretenduar për rikthimin e pushtetit të humbur mbi Kosovën.

Ky sfond historik i konfliktit, qoftë në Medinë apo Kosovë, vetiu ka bërë presion mbi akterët, që të ulën në tryezën e marrëveshjes, si një nevojë e patjetërsueshme. Por, vetë palët e përfshira në mosmarrëveshje, nuk mund ta arrinin një marrëveshje meritore. Në këtë rrjedhë, si në Medinën e asaj kohe, ashtu edhe në Kosovën e kohës tonë, ishte më se e nevojshme ndërhyrja nga një palë e tretë, që nuk ka lidhje me konfliktin. Zatën, në raste të tilla kjo është domosdoshmëri, siç patën vepruar në mesjetë republikat e Italisë Veriore, të cilat, për t’i dhën fund kryengritjeve të brendshme, patën zgjedhur të huajtë në vendet udhëheqëse.[8]

 

5. Pala ndërmjetësuese dhe zhvillimi i dialogut

Pas mbërritjes së tij në Jethrib, Pejgamberi Muhamed a.s., pranoi një ofertë nga disa fise e Jethribit, që të vepronte si një palë e tretë ndërmjetëse për të ndihmuar në zgjidhjen e problemeve ndërfisnore. Ai, gëzonte reputacionin e një ndërmjetësuesi të aftë, pasiqë kishte ndihmuar gjithashtu në zgjidhjen e konflikteve edhe në Mekë. Ishte një praktikë e zakonshme ndër arabët e asaj kohe, që t’i drejtoheshin një të jashtmi për konfliktin dhe Pejgamberit a.s. i ishte dhënë titulli “i besueshmi” nga banorët e Mekës. [9] Ngjashmërisht, veproi edhe populli i Kosovës, që kërkoi nga bashkësia ndërkombëtare ndihmë dhe ndërmjetësim për ndërtimin e paqës në Kosovë.

Por, para se të hartohej Karta e Medinës dhe Pakoja e Ahtisarit, në mesin e palëve përkatëse ishte zhvilluar një dialog, në mënyrë që të shpalosin kërkesat e tyre.

Është shumë e vërtetë, se Pejgamberi a.s. gjatë përgatitjes së Marrëveshjes, u konsultua me liderët e fiseve, duke treguar kështu vullnetin e tij për të dëgjuar nevojat dhe kërkesat e të gjitha fiseve.[10] Këtë rol, Pejgamberi e ka luajtur, konform pozitës së tij prej të Dërguari të Allahut. Kur jemi këtu, në asnjë rrethanë, nuk duhet kufizuar rolin e Pejgamberit a.s. në mandat teknik, në aspirata të pushtetit apo vetëm si një kryeplak, që ia ka mësyer pajtimit të palëve. Përkundrazi, personalisht mendoj se roli i Pejgamberit a.s. në përpilimin e Kartës së Medinës, ishte brenda hermeneutikës së shpalljes. Dhe, ky impact, vërehet në Kartë. Në fillim të saj, thuhet: “Kjo është Kartë prej Muhamedit Pejgamber i Allahut për të gjithë muslimanët e besimtarët nga Kurejshitët dhe nga banorët e Jethribit dhe për të gjithë pasuesit e tyre…” (هذا كتابٌ مِن محمدٍ النبي صلي الله عليه و سلم بين المؤمنين و المسليمين من قريش و يثرب و من تبعهم). Është interesant, se Karta mbaron përsëri me emrin e Muhamedit – I Dërguar i Allahut: “Allahu është me atë që e respekton marrëveshjen dhe i bindet asaj, edhe i Dërguari i Allahut s.a.v.s.” (و إن الله جار لمن بَر و اتقي, و محمد رسول الله ).[11] Pra, pasimi i emrit të Muhamedit, me epitetin “I Dërguari i Allahut”, Kartën e Medinës e lartëson në horizontet e shpalljes. Sa i përket, asaj që thuhet se Karta e Medinës, sikur të ishte pjesë e pejgamberisë së Muhamedit a.s., ajo do të transmetohej sikurse hadithet, e që nuk ka ndodhur, përgjigjja është se, ajo nuk ka mundur të jetë e tillë, për shkak se ka qenë kompilim i dalë nga dialogu dhe konsultimi me fiset, e marrëveshjet janë të këtilla. E rëndësishme është se askush prej historiografëve të jetës së Pejgamberit a.s. nuk e konteston qenësinë e Kartës së Medinës, si një realizim i Muhamedit a.s., i legjitimuar nga vetë ai, si i Dërguar i Allahut.

Të njëjtin diskurs të ndërmjetësimit dhe dialogut, e ka trasuar edhe Organizata e Kombeve të Bashkuara, duke e angazhuar Martti Ahtisaarin për të organizuar zhvillimin e dialogut në mes të përfaqësuesve të Kosovës e Serbisë, i mbajtur në Vjenë të Austrisë.

Teoricientët bashkëkohor mbi zgjidhjen e konflikteve, muslimanë e jomuslimanë, me të drejtë deklarojnë se metodat që aplikohen në fushën e zgjidhjes së konflikteve në kohërat moderne, janë të ngjashme me metodat që Pejgamberi a.s., i përdori në hartimin e Kartës së Medinës. Këto metoda, i kanë dhënë shkencës, një burim të rëndësishëm të të kuptuarit të koncepteve të ndërmjetësimit, dialogut dhe zgjidhjes së konflikteve ndërmjet shoqërive, qofshin islame apo joislame.”[12]

 

6. Sfidat dhe koncensionet

Vetë problematika për realizimin e marrëveshjeve në mes palëve, ka implikuar delikatesë. Nuk thuhet rastësisht, “nuk ka zgjidhje ideale”. Në raste të këtilla, përveç pragmatizmit e drejtësisë maksimale, vjen në shprehje edhe elementi i koncensioneve, si një pikë, që në raste të caktuara, i mban të kënaqur palët dhe mundëson tejkalimin e sfidave. Jo vetëm në Kartën e Medinës, por edhe në raste të tjera, Pejgamberi a.s., ka ndjekur një logjikë me karakter koncensioni dhe tolerance, çfarë gjer atëherë nuk i ka njohur bota, përplot me egoizma e glorofikime fisnore.[13] Edhe Pakoja e Ahtisarit e ka aplikuar metodën e koncensioneve, madje përtej optimumit.

Në Medinë, sfidë kryesore për marrëveshjen, kanë qenë hebrenjtë, jo vetëm për shkak të përqindjes solide të popullsisë, por edhe për faktin, se për një periudhë kanë udhëhequr me Medinën. Në secilin variant, pa përfshirjen e tyre në marrveshje, nuk mund të arrihej paqja dhe kjo i bënte factor strategjik. Për këtë arsye, Karta e Medinës, atyre i ka kushtuar hapësirë të konsiderueshme, mbi gjysma e saj, duke orientuar marrëveshjen në dy palë kryesore, pra në mes muslimanëve, në njërën anë dhe hebrenjëve, në anën tjetër, pavarësisht, se aty bënin pjesë edhe komunitete të tjera, më të vogla.

Por, ç’e do që, e njëjta situatë është sjellur edhe në Kosovë, në raport me komunitetin serb, të cilët ushqenin një urretje patologjike ndaj shqiptarëve dhe komuniteteve të tjera në Kosovë, me idenë e tyre, se janë popull superior (hyjnor) dhe atyre u takon “mbretëria qiellore” mbi Kosovën, si tokë e shenjtë. Prandaj, edhe sfida e bashkësisë ndërkombëtare ishte në raport me komunitetin serb, jo vetëm për shkak të përqindjes solide, por edhe si faktor strategjik i marrëveshjes, pasiqë, për një kohë e kanë mbajtur nën okupim Kosovën dhe posedojnë asete kulturore. Për këtë arsye, Pakoja e Ahtisarit i ka kushtuar më shumë hapësirë atyre në marrëveshje, se sa komuniteteve të tjera. Për shembull, një aneks i tërë, fillim e fund, i kushtohet vetëm Kishës Ortodokse Serbe, të drejtat e tyre speciale, ndërsa komunitetet e tjera, nuk e kanë një hapësirë të këtillë. Po ashtu, edhe në ankeset e tjera, në përmbajtjen e Pakos, në epiqendër janë komunitetet pakicë, e veçanërisht serbët.

Por, këtu, nga përspektiva analitike, vërehet një dallim. Karta e Medinës, ka promovuar një model minimal të koncensioneve, dhe atë brenda horizonteve të drejtësisë, pra, që nuk e dëmtojnë asnjë palë, për dallim, nga Pakoja e Ahtisarit, e cila, në kuadër të koncensioneve, ka qenë shumë dorëlirë për pakicat etnike, sidomos për atë serbe, madje e ka diskriminuar komunitetin shumicë, siç janë aspektet e decentralizimit, ekstraterritorialitetit, rezervimi i mandateve në Kuvend e Qeveri, e drejta e vetos për ndryshimin e disa ligjeve, përfaqësim në të gjitha nivelet, etj.[14] Pastaj, Pakoja e Ahtisarit, në emër të përmbushjes së afiniteteve të serbëve, pra shovinizmin antishqiptar e antiislam, në asnjë vend brenda Pakos, nuk e përmend fare emrin “shqiptar”, “islam” dhe as “xhami”, edhe pse mbi 90 % e popullsisë së përgjithshme të Kosovës, janë shqiptarë muslimanë dhe Kosova ka afër 1000 xhami!? Në anën tjetër, emërtimet fetare: ortodoks, katolik, kishë, serbë, boshnjak, turq, rom, ashkali, egjiptianë, gjejnë përdorim mjaft të shpeshtë brenda Pakos!?

 

7. Bashkëjetesa paqësore si objektiv madhor

Në esencë, Marrëveshja e Medinës, parasëgjithash ka synuar vendosjen e paqës, si një preventivë për ndalimin e gjakderdhjeve të mundshme, pasiqë luftërat e gjata, patën marrë jetërat e shumë njerëzve, padrejtësisht. Por, paqja do të mbetej e pakuptimtë, gjersa nuk ndërtohet konceptet e bashkëjetesës. Kështu që, Pejgamberi a.s. në Kartën e Medinës, vendosi rregulla e norma, që mundësojnë themelimin e bashkëjetesës, ashtu që i kushtoi rëndësi të veçantë tre elementeve kruciale:

1) Drejtësia (barazia qytetare). Elementi i drejtësisë që e karakterizon Kartën, në mënyrë gjithëpërfshirëse, përbën një nga bazat themelore, për arritjen e paqës dhe bashkejetesës. Të gjithë qytetarët, pa dallim, feje, fisi apo culture, me ligj konsideroheshin të barabartë në vend, për nga aspekti i të drejtave, përgjegjësive dhe detyrimeve. Karta, prodhoi një barazi qytetare, në kushtet ekzistuese të kohës, si asnjëherë më parë, duke filluar nga aspekti i sigurisë, përballimi i jetesës, pjesëmarrja në interesin e përgjithshëm, liria e fesë, respektimi fisit e kulturës, sanksionimi i keqbërësit, mbrojtja e jashtme, etj. Falë  drejtësisë, e cila përsëritet disa herë në tekstin e marrëveshjes, palët e pranuan Kartën, unanimisht.

2) Mirësjellja qytetare. Mirësjellja qytetare, është një element tjetër, që Pejgamberi a.s. e ka theksuar në Kartë, ashtu që se cili, të respektojë fenë, fisin dhe kulturën e tjetrit, pa urrejtje e kërcënime. Karta kërkonte prej të gjithëve, sidomos prej myslimanëve, që të sillen mirë me hebrenjtë, si një përpjekje për largimin e të kaluarës dhe ndërtimin e paqës e të bashkëjetesës. Në nenin e 17, Karta, citon: “Është detyrë e të gjithë muslimanëve të ndihmojnë dhe t'u ofrojnë përkrahje çifutëve, të cilët kanë hyrë në marrëveshje me ta. Askush nuk do t’i shtyp, e as nuk do t’i ndihmojë armiqtë e tyre kundër tyre.” Zatën, vetë feja islame, urdhëron për bashkëjetesë. Pejgamberi a.s., këtë e ka dëshmuar në praktikë, sidomos, me të krishterët e Nexhranit, kur atyre u garantoi mbrojtjen e lirive dhe të drejtave të tyre, për fenë, fisin, kishat, etj.[15]  

3) Kundërvënia ndaj padrejtësive. Ky element, mbetet një masë garantuese për implementimin e marrëveshjes së paqës. Karta e Medinës, në emër të ruajtjes së të drejtave njerëzore, ka paraparë masa repressive kundër atij, që bën krime, padrejtësi, etj., po qoftë ai, edhe djali i ndonjërit prej tyre. Në nenin 14, Karta thotë: “Besimtarët e devotshëm, patjetër duhet t’i kundërvihen tiranit ose atij, i cili mendon në padrejtësi dhe krime, i shkel të drejtat apo shtie huti në mes besimtarëve. Të gjthë bashkërisht le t’i kundërvihen atij, po bile edhe nëse është djali I ndonjërit prej tyre.” Ndërsa, në nenin 24, Karta thekson: “Asnjë besimtari, i cili ka pranuar atë që gjendet e shkruar në këtë traktat, i cili beson në Allahun dhe Ditën e Gjykimit, nuk lejohet ta ndihmojë e as strehojë kriminelin, e ai i cili e ndihmon dhe e strehon atë, mbi të bie mallkimi i Allahut dhe hidhërohet me të në Ditën e Gjykimit dhe nuk pranohet prej tijdëmshpërblimi e as kompenzimi (sarfun ve adlun).” Mbi të gjitha, ky është parim kur’anor: “Zoti urdhëron për drejtësi dhe mirësi”. Në Kur’an është e ndaluar çdo formë padrejtësie. “O besimtarë! Bëhuni zbatues të palëkundur të drejtësisë, duke dëshmuar në emër të Allahut, qoftë edhe kundër jush ose kundër prindërve dhe të afërmve tuaj…” (En-Nisa, 135)

Pejgamberi a.s., nuk krijoi një umet duke mohuar mënyra e tjera të jetesës përveç Islamit, ose duke njohur Islamin si fenë e vetme; përkundrazi, ai i bashkoi të gjithë banorët e qytetit në frymën e të jetuarit etik dhe sipas parimeve morale – diçka e përbashkët kjo për të gjitha qeniet dhe besimet hyjnore. [16]

Një metodologji të ngjashme e ka aplikuar edhe Pakoja e Ahtisarit. Që në fillim, Pakoja e Ahtisarit e kërkon drejtësinë, barazinë qytetare dhe mbrojtjen e të drejtave. Neni (1.2.): “Ushtrimi i autoritetit publik në Kosovë do të bazohet në barazinë e të gjithë qytetarëve dhe respektimin e nivelit më të lartë të drejtave dhe lirive themelore të njeriut ndërkombëtarisht të pranuara, si dhe në promovimin dhe mbrojtjen e të drejtave dhe pjesëmarrjes së të gjitha komuniteteve dhe pjesëtarëve të tyre.” Ndërsa në nenin vijues (1.3.), citon: “Kosova do të miratojë Kushtetutën (…), e cila do të promovojë bashkëjetesën paqësore dhe prosperitetin e të gjithë banorëve saj.[17]  

 

8. Evitimi i diskriminimit - të drejtat civile dhe politike

Karta e Medinës, në tërësinë e saj, i ka kushtuar rëndësi evitimit të diskriminimit, ndërsa e ka fuqizuar respektimin e të drejtave njerëzore. Ajo, e garantoi dinjitetin e individit, pavarësisht përkatësinë fetare, etnike, gjinore, etj., sidomos për robërit dhe të varfërit. Siç dihet, në atë periudhë, i pasuri ka gëzuar autoritet dhe paprekshmëri, ndërsa i varfëri është shtypur. Nëse një i varfër, ka bërë ndonjë shkelje apo ndonjë vepër penale, si kompenzim për deliktin është marrë robë dhe në pamundësi të pasurisë, ka përfunduar në robëri gjatë tërë jetës, po qoftë edhe për pak mjete. Këtë praktikë, Karta e Medinës e evitoi, ndërsa themeloi një platform për të drejtat civile e politike, ato, që OKB-ja, i ka garantuar me Paktin ndërkombëtar të vitit 1966, pra në gjysmën e dytë të shekullit XX.

Në shumë nene të saj, Karta e Medinës i inkurajoi komunitetet e palëve të marrëveshjes, musliman dhe jo musliman, që të organizojnë mbledhjen e ndihmave për të bërë pagesën për lirimin e robërve apo shpagimin e gjakut të tyre, secili komunitet për anëtarin e bashkësisë së vet. Kjo është pasqyruar në Kartën, duke filluar nga neni 3 deri te neni 12. Në nenin 12 thuhet: “Nëse në radhët e muslimanëve një njeri i varfër është fajtor i ndonjë sulmi, për të cilin shpagimi i gjakut bëhet i detyrueshëm ose ai merret rob dhe nuk është i aftë vetë ta paguajë shpërblimin për lirim; duhet të jetë detyrë e muslimanëve të tjerë ta paguajnë në emër të tij shpagimin e gjakut ose shpërblimin për lirim dhe ta lirojnë atë, me qëllim që, në marrëdhëniet e ndërsjella të muslimanëve, të krijoheshin virtytet dhe dashamirësia.[18] Me këtë hap, robëria, në fakt mori fund, përveç robërisë së luftës. Ndërsa, në nenin, 52, u garanton të drejtën e lëvizjes së lirë të gjithë qytetarëve njëlloj “Kushdo që del jashtë Medines është i sigurt, kushdo që qëndron në Medine është i sigurt, përveç atyre që bëjnë padrejtësi dhe parregullsi.”

Këto të drejta civile e politike, i ka promovuar edhe Pakoja e Ahtisarit, madje në mënyrë shumë të sforcuar dhe ekzagjeruar, për gjatë gjithë tekstit të marrëveshjes.[19]

 

9. Diversiteti fetar, etnik e kulturor

Karta e Medinës, në mënyrë të qartë e pranon diversitetin fetar, etnik e kulturor. Me vetë faktin, që Pejgamberi a.s., në tekstin e Kartës, i ka evidentuar fiset jomuslimane, është argumenti më i mirë për pranimin e diversitetit fetar, etnik e kulturor. Sepse, siç dihet, fiset hebreje, dallonin me muslimanët, për nga aspekti i fesë, etnisë dhe kulturës.

Që në fillim, Pejgamberi a.s., i cilësoi se të gjithë banorët e Jethribit (medinës), myslimanë, hebrenjë e politesitë, përbëjnë një kombësi (ummet). Prej nenit 27 deri te neni 36, Karta e Medinës, pasi theksonte se muslimanët dhe hebrenjët përbëjnë një kombësi politike e kushtetuese, në vazhdim e përcakton lirinë e besimit dhe të drejtën për të jetuar sipës fesë së tyre: “Ata, janë një bashkësi (ummet) me muslimanët, ata e ndjekin fenë e tyre, kurse muslimanët të veten…”. Zatën, kjo është logjika e fesë Islame. “Ju keni fenë tuaj, unë kam fenë time.” (Kafirun, 6); “Dhe nuk je ngarkuar t’i detyrosh ata me forcë!” (Gashije, 22); “Sikur të donte Zoti yt, do të besonin të gjithë ata që gjenden në tokë. Vallë, ti do t’i detyrosh njerëzit të bëhen besimtarë?!” (Junus, 99).

Të njëjtën metodë e ka ndjekur edhe Pakoja e Ahtisarit, e cila, promovon diversitetin fetar, etnik, e kulturor në mes komuniteteve në Kosovë: “Kosova do të garantojë mbrojtjen e identitetit kombëtar, etnik, kulturor, gjuhësor dhe fetar të të gjitha komuniteteve dhe pjesëtarëve të tyre.”[20]

 

10. Faktorizimi i pakicave në komponentë konstituive

Një element tjetër metodologjik, që ka përshkuar Kartën e Medinës është faktorizimi i fiseve apo etnive, në pozitë konstituive, e që përbën pikën më neuralgjike për arritjen e marrëveshjes.Pejgamberi a.s., që tashmë në Medinë, ishte factor i forcës, për shkak të shumicës muslimane dhe lidershipit të pakontestueshëm, e zgjodhi një strategji tipike dhe konform rethanave ekzistuese. Sikurse serbët, që refuzonin shqiptarët, ashtu edhe hebrenjët, nuk pranonin abstrahimin nga jeta udhëheqëse në Medinë. Ai, të gjitha fiset i faktorizoi, duke i vendosur në pozitë konstituive të marrëveshjes. Në nenin e dytë të Kartës, thuhet: “Të gjithë ata që bëjnë pjesë në këtë marrëveshje janë një ummet – bashkësi unike, kundrejt njerëzve të tjerë.” Siç shihet, në origjinal është përdorur fjala “ummet”, e që është ekuivalet për nocionin “komb”.[21]

Pastaj, neni 43, citon: “Medineja (Jethribi), brendësia e saj, është përgjegjësi (e shenjtë) për palët e kësaj marrëveshjeje.” Neni 48: “Muslimanët dhe jehuditë, duhet t’i dalin njëri-tjetrit në ndihmë kundër çdo njërit, i cili e sulmon Medinen.

Pra, i ka shndërruar në një popull të vetëm, duke i ulur tensionet, përfundimisht dhe, në anën tjetër, duke i shndërruar në factor për ndërtimin e vendit dhe marrjen e përgjegjësive. Çështja nuk ndalet vetëm në evidentimin e këtij fakti, porse, ky akt në mënyrë emblematike, përfaqëson lirinë dhe barazinë qytetare, të shtrirë në të gjitha nenet e Kartës. Është interesante, se edhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, në premabulën e Kushtetutës së tyre, e kanë evidentuar elementin e “popullit”, e jo atë të etnive apo të shteteve. Në preambulën e saj, thuhet: “Ne populli i Shteteve të Bashkuara…” (We the People of the United States).[22]

Lartësimi i fiseve, sidomos i fiseve të vogla, në nivel të barabartë, përveçse ishte vlerë kategorike kundër elitizmi fisnor, racizmit, origjinës, etj., që ishin mjaft të theksuara, në anën tjetër, kjo e evitoi çdo pakënaqësi apo pengesë për arritjen e marrëveshjes. Të gjithë, ndiheshin të barabartë. Sepse, Karta e evitoi idenë e mbizotërimeve fisnore, ndërkohë që të gjithë qytetarët, përmes hierarkisë fisnore, do të shndërrohen në pjesëmarrës të barabartë në udhëheqjen e qytet-shtetit të Medinës.  

Por, ç’e do që, të njëjtën metodologji e ka ndjekur edhe Pakoja e Ahtisarit, e cila, përveç shqiptarëve si komunitet më i madh, të gjitha komunitetet e tjera tradicionale në Kosovë, i ka ngritur në nivel konstituiv të shtetit, duke e shpallur Kosovën, si vend multietnik dhe multifetar, pavarësisht, përqindjen fare të vogël. Në pjesën “Dispozitat e përgjithshme”, dhe në Aneksin II “Të Drejtat e Komuniteteve dhe Pjesëtarëve të Komuniteteve”, pastaj në Aneksin V, Pakoja e Ahtisarit, u garanton kompetenca marramendëse komuniteteve pakicë, e që kryesisht kanë karakter të benifiteve se sa të drejta të njeriut, në kuptimin praktik të fjalës. 

Me këtë akt madhor, Karta e Medinës, i paraprinë të gjitha kartave të OKB-së, të cilat kanë shërbyer si prelud, për Pakon e Ahtisarit, siç është: Deklarata Universale për të drejtat e njeriut (1948); Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe Liritë Themelore (1950), Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike (1966); Pakti ndërkombëtar për të drejtat ekonomike, shoqërore dhe kulturore (1966), etj.

Njëherit, kjo përbën aktin historic, veçanërisht, kur e kemi parasysh faktin se kjo Kartë kushtetuese është shkruar në një kohë kur as që bëhej fjalë për të drejtat e qytetarëve në dy perandoritë e asaj kohe, ajo e Bizantit dhe e Persisë, e jo më për të drejtat e fiseve arabe në Gadishullin Arabik. Deri atëherë, i forti sundonte, ndërsa i dobëti sundohej, pavarësisht të drejtën. Por, Karta, promovoi barazinë qytetare, duke tejkaluar orvatjet e Platoni (te libri Republika) dhe Aristoteli në librin e tij mbi politikën për të hartuar një teori politike për shoqërinë greke të asaj kohe.[23]

 

11. Sanksionimi i politikave asimiluese

Sot, OKB-ja, i kushton shumë rëndësi lirive dhe të drejtave të njeriut, përfshirë aspektin etnik, fetar e kulturor, si një mbrojtje e dinjitetit të njeriut, e mbi të gjitha si një preventivë kundër asimilimit të llojit.[24] Por, Karta e Medinës, para mbi 14 shekujsh, i pati kushtuar një kujdes të shtuar, ruajtjes së veçorive grupor, ashtu që i faktorizoi fiset në njësi konstituive, duke u garantuar mbrojtje kundër çdo asimilimi.

Fiset, e kishin të drejtën e plotë të qëndronin në fenë, etninë e kulturën e vet, dhe nuk kishin asnjë detyrim, t’i përshtaten tipareve të palës shumicë, siç veprohet në projektet asimiluese. Prej nenit 27 deri te neni 36, Karta e Medinës, pasi theksonte se të gjithë përbëjnë një ummet, në vazhdim e përcaktonte të drejtën e jomuslimanëve për të punuar e vepruar sipas fesë tyre. Ata, janë një bashkësi (ummet) me muslimanët, ata e ndjekin fenë e tyre, kurse muslimanët të veten…”. Ndërsa, në nenin 17, citon: “Është detyrë e të gjithë muslimanëve të ndihmojnë dhe t'u ofrojnë sjellje miqësore çifutëve, të cilët kanë hyrë në marrëveshje me ta.

Këtë metodologji kundër asimilimit, e ndjek edhe Pakoja e Ahtisarit, e cila, në aneksin (II) - Të drejtat e komuniteteve dhe pjesëtarëve të tyre, neni 2.6., citon: “Kosova do të ndërmerr veprime efektive kundër të gjithë atyre që pengojnë gëzimin e të drejtave të pjesëtarëve të komuniteteve. Kosova do të përmbahet nga politikat apo praktikat që kanë për qëllim asimilimin, kundër vullnetit të tyre, të personave të cilët u përkasin komuniteteve dhe do të mbrojë këta persona nga çfarëdo veprimi që ka për qëllim një asimilim të tillë.

 

12. Centralizimi shtetëror dhe autonomia komunitare

Para marrëveshjes, Medineja ishte qytet i përndarë, kufijtë e tij fizikë ishin të paqartë, ngase, secili fis zotëronte territorin e vet. Mirëpo, ky trend do të mbarojë me Kartën e Medinës, e cila, Medinën e shndërroi në territor të përbashkët për të gjithë qytetarët, me të gjitha të drejtat, detyrimet dhe përgjegjësitë.

Pas ratifikimit të marrëveshjes, të gjitha fiset kanë qenë përgjegjës mbi Medinën, si nga aspekti i ruajtjes së paqës ashtu edhe nga aspekti i ndërtimit të jetës shoqërore. Neni 43 i Kartës së Medinës, citon: “Medineja (Jethribi), brendësia e saj, është përgjegjësi (e shenjtë) për palët e kësaj marrëveshjeje.” Ndërsa, nenin 48, Karta i obligon, palët, që ta mbrojnë Medinën edhe nga sulmet e jashtme: “Muslimanët dhe jehuditë, duhet t’i dalin njëri-tjetrit në ndihmë kundër çdo njërit, i cili e sulmon Medinën.”

Në këtë kontekst, qytet - shteti i Medinës, ka ndërtuar një autoritet të centralizuar, për sa i përket çështjeve të sigurisë, të brendshme apo të jashtme, përfshirë ndërtimin e mekanizmave të përgjithshëm shoqëror. Por, krahas, kësaj, Karta e Medinës, të gjitha fiseve, ua ka njohur një nivel të autonomisë në çështjet sociale dhe fetare,[25] e që mund ta quajmë si një lloj autonomia fisnore.

Muhamedi a.s. merrte vendime përfundimtare vetëm në rastet kur fiset nuk mund t’i zgjidhnin mosmarrëveshjet ndërmjet njëri-tjetrit dhe këto vendime bazoheshin në ligjet e përcaktuara në Kartë. [26] Kur anëtarët e bashkësisë hebraike, paraqitnin ndonjë çështje juridike përpara të Dërguarit Muhamed, si kryetar i qytetit – shtet të Medinës, ai i pyeste rabinët si e rregullon Tevrati (Tora) këtë çështje. Pasi merrte përgjigjën, kërkonte që të zbatohen rregullat e Torës.[27] Me një rast, pas marrëveshjes së Medinës, disa çifutë u paraqitën te Profeti Muhamed, që ai të zgjidhën dhe të gjykon në një debat dhe mospajtim mes tyre dhe një rast tjetër mes tyre dhe disa muslimanëve. Në rastin e parë, duke u bazuar në rastet gjyqësore mes çifutëve ai gjykoi në bazë të ligjeve të tyre gjyqësore. Në rastin e dytë ai gjykoi në favor të çifutëve pasi dëgjoi rastin nga të dy palët, por muslimanët që në fakt ishin hipokritë ishin të mërzitur nga ai gjykim. Kjo ngjarje potencohet edhe në Kur’an (4:65). [28]

Të njëjtën metodologji e ka ndjekur edhe Pakoja e Ahtisarit, si nga aspekti I sigurisë, ashtu edhe nga aspekti I çështjeve sociale. Kosova ka të drejtë, që të krijojë mekanizmat e sugurisë, Policinë (PK) dhe Forcën e Sigurisë (FSK), që kujdesen për paqën e brendshme, po edhe për sigurinë e jashtme (kufijtë), fillimisht në bashkëpunim me Prezencën Ushtarake Ndërkombëtare (PUN).[29] Në anën tjetër, ajo, të gjitha komuniteteve pakicë, u ka njohur një autonomi të brendshme organizative, madje në mënyrë shumë të zgjeruar, në çështjet sociale, që kanë të bëjnë me identitetin, fenë, gjuhën, kulturën, shkollimin, simbolet, etj.[30] Kështu, atyre, u ka rezervuar përfaqësim, në organet vendimarrëse: në Kuvend (Legjislativ), Qeveri (Ekzekutiv), etj., si një mbrojtje kundër asimilimit.

Mirëpo, për krahasim me Kartën e Medinës, që aplikoi një autonomi fisnore, brenda parimeve të drejtësisë, në anën tjetër, Pakoja e Ahtisarit, konceptin e autonomisë parimore në çështjet sociale, e ka ekzagjeruar përtej optimumit. Sepse, komunitetit serb, i ka rezervuar me automatizëm, një strukturë normative brenda marrveshjes, që autonominë e tyre etnike e lartëson në kornizë shtetërore brenda Republikës, e që fillon nga decentralizimi i komunave me shumicë serbe, ekstraterritorialiteti i kishave e manastireve ortodokse, politikat edukativo-arsimore, e deri te mandatet e rezervuara në Kuvend, Qeveri, Gjykatë Kushtetutese, e që e lëndojnë thelbësisht drejtësinë e marrëveshjes dhe e cenojnë integritetin e pavarësisë së Republikës së Kosovës.[31] Këto megakompetenca, nuk i ka asnjë komunitet pakicë në botë dhe as nuk mund të gjenden në ndonjë praktikë të marrveshjeve, nga e kaluara, prandaj, Pakon e Ahtisarit e etiketon me njollën e padrejtësisë.

 

13. Platformë shtetërore

Karta e Medinës, në asnjë vend, nuk e citon statusin e Medinës si shtet, siç pati vepruar, për shembull, Lidhja e Prizrenit, e cila në “Kararname”, neni 16, e shpall Prizrenin kryeqytet të Lidhjes. Sepse, ideja fillestare ishte arritja e paqës dhe bashkëjetesës ndërshoqërore. Por, Karta e Medinës është podium apo platformë themeltare, mbi të cilën është ngjizur dhe ndërtuar shteti në ardhje I Medinës. Është vetë Pejgamberi a.s., ai i cili, me drejtësi e vizion, menjëherë pas marrëveshjes, i konsolidoi radhët ndërshoqërore dhe e lartësoi Medinën në kornizë të qytet-shtetit. Në këtë kontekst, Medineja, e cila në Kartë, identifikohej me emrin e vjetër “Jethrib”, pas zhvillimeve te reja shtetformuese, fitoi emërtimin e ri “Medinë” (qytet) apo “medinetur-rresul”  - qyteti i Pejgamberit, si një dëshmi që e ndante imazhin e ri të Medinës nga mugëtira e së kaluarës. Në këtë drejtim, janë të njohura letrat e Pejgamberit a.s., drejtuar mbretërve e perandorëve, që e pasqyrojnë performancën e Medinës si shtet.[32]

Në analogji me këtë, edhe Pakoja e Ahtisarit, në asnjë vend, nuk e titullon Kosovën si shtet. Por, ajo, është platformë themeltare, mbi të cilën është shpallur Pavarësia e Republikës së Kosovës, më datë 17 shkurt 2008. Rrjedhimisht, Kosova shndërrohet në Republika e Kosovës dhe e krijon flamurin e ri, si një dëshmi, që identifikon profilin e ri të Kosovës dhe karakterin multietnik të saj.

 

Përfundim

Duke marrë për bazë gjithë atë që është thënë në këtë punim, mund të përfundojmë si në vijim:

1. Rasti i Medinës dhe i Kosovës, kanë përngjashmëri tipologjike, për nga karakteri i konfliktit, struktura e popullsisë, diversiteti fetar dhe etnik, antagonizmi i palëve konfliktuoze, etj.;

2. Karta e Medinës dhe Pakoja e Ahtisarit, në parim, kanë synuar paqën ndërshoqërore dhe kultivimin e bashkëjetesës, si objektiva madhor;

3. Karta e Medinës dhe Pakoja e Ahtisarit, mbrojnë fuqishëm karakterin multifetar, multietnik e multikulturor të shoqërisë, duke respektuar në plotëni, të drejtat civile e politike, për të gjithë qytetarët;

4. Në kontekst të zgjidhjes së konfliktit, Pakoja e Ahtisarit, ka zhvilluar një metodologji konvergjente me Kartën e Medinës, duke filluar nga ndërmjetësimi, dialogu, tejkalimi i sfidave, koncesionet, drejtësia, barazia qytetare, dinjiteti njerëzor, evitimi i diskriminimit, faktorizimi i pakicave në komponentë konstituive, mbrojtja e veçorive identitare, fetare, etnike e kulturore, e deri te sanksionimi i politikave asimiluese;

5. Karta e Medinës, rigorozisht është ndërtuar mbi parimet e drejtësisë dhe barazisë qytetare, gjersa nuk lë hapësirë për ndonjë dilemë apo kontestim. Për dallim prej saj, Pakoja e Ahtisarit, ka bërë tejkalime në parimet e drejtësisë, ashtu që ka privilegjuar pakicat etnike, posaçërisht pakicën serbe, të cilës i ka garantuar një status ekuivalent me kornizën e shtetit brenda shtetit, e që e cenon integritetin e vetë Republikës;

6. Karta e Medinës dhe Pakoja e Ahtisarit, janë platformë themeltare, mbi të cilat, janë ngjizur shtetet përkatëse në ardhje.*

 

 

(I botuar në revistën ‘Edukata Islame’, nr.122/2020, fq.101-120)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[1] Sipas disa burimeve, Pejgamberi a.s., së pari, e ka shkruar një verzion të Kartës vetëm për muslimanët (ensarët dhe muhaxhirinët), e pastaj, bazuar në zhvillimet socio-politike, të njëjtin dokument e ka transformuar në verzionin përfundimtar, duke e bërë gjithëpërfshirës për të gjitha komunitetet e Medinës, muslimanë e jomuslimanë.

[2] Ibn Hisham, Es-siretu’n-nebevijjetu, Daru Ibni Hazmi (botim i ri, i përmirësur dhe reduktuar), botimi i dytë, 1430/2009, fq. 232.

* Gjatë këtij punimi studimor, do t’i referohemi tekstit origjinal në gjuhën arabe: 1) Verzioni i Ibn Hishamit (shih: Ibn Hisham, Es-siretu’n-nebevijjetu, fq. 232); dhe 2) Verzioni i prezentuar nga Muhamed Hamidullahi (shih: Muhamed Hamidullah, Mexhmuatu’l vethaiki’s-sijasijjeti liahdin-nebevij vel hilafeti’rr-rrashideti, Darun-nefais, botimi gjashtë, Bejrut, 1407/1987, fq.57-64). Ndërsa, për përkthim në gjuhën shqipe, kryesisht është shfrytëzuar verzioni sipas: Bashkim Aliu, Muhamedi a.s. pishtari ndriçues, Furkan ISM, 1421/2000, Shkup, fq.237-241.

[3] Shih: Ibn Hisham, Es-siretu’n-nebevijjetu, po aty, fq. 234.

* Për arsye praktike, gjatë këtij punimit, do ta identifikojmë me emërtimin “Pako e Ahtisarit”, pasiqë me këtë emërtim njihet në opinionin e gjerë, po edhe për faktin se Propozim-marrëveshja ka determinuar nxjerren e disa ligjeve, në pako, me rastin e ratifikimit të saj. Gjatë punimit, do t’i referohemi tekstit zyrtar, i publikuar në internet, në faqen zyrtare të Kuvendit të Kosovës (shih: https://www.kuvendikosoves.org/common/docs/Propozim%20per%20Statusin%20e%20Kosoves.pdf, data e citimit:01.11.2018),

[4] Shih verzionin në gjuhën angleze: https://www.securitycouncilreport.org/atf/cf/%7b65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3-CF6E4FF96FF9%7d/Kosovo%20S2007%20168.Add1.pdf, data e citimit: 01.11.2018.

[5] Më gjerësisht shih:         

  https://www.kuvendikosoves.org/common/docs/Propozim%20per%20Statusin%20e%20Kosoves.pdf, data e citimit:01.11.2018.

[6] Shih: Richard Kelleher, Koncepti i paqes në Marrëveshjen e Medinës, (verzioni elektronik), burimi: http://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=2965, data e publikimit:
18 Tetor 2014, data e citimit: 05.11.2018.

[7] Shih: Thomas W. Arnold, Historia e përhapjes së Islamit, përkth. Nexhat Ibrahimi, Dituria Islame, Prishtinë, 2004, fq. 34

[8] Shih:Thomas W. Arnold, Historia e përhapjes së Islamit, po aty, fq.35.

[9] Richard Kelleher, po aty.

[10] Richard Kelleher, po aty.

[11] Shih: Ibn Hisham, Es-siretu’n-nebevijjetu, po aty, fq. 232, 234.

[12] Shih: Richard Kelleher, po aty.

[13] Shih: Safijurrahman El-Mubarekfuri, Nektari i vulosur i xhennetit, Urtësia, Prishtinë, 1417/1997, fq.199.

[14] Shih: Pakoja e Ahtisarit: Aneksi (I) – Dispozita kushtetuese, nenët (3, 6, 8, 10, ); Aneksi (II) - Dë drejtat e komuniteteve dhe pjesëtarëve të tyre, nenët (1-4). Aneksi (III) – Decentralizimi, nenët: (4-14); Aneksi (V) - Trashëgimia fetare dhe kulturore, etj.

[15] Shih: Sulltan Ahmed Kureshi, Letrat e Muhamedit a.s., përktheu Mimoza Sinani, Logos A, Prishtinë, 2004, fq. 85-87.

[16] Sean William White, Kushtetuta e Medinës, burimi: http://ardhmeriaonline.com/artikull/article/kushtetuta-e-medines/#.W9XZQntKjIU, data e publikimit: pa datë, data e citimit: 25.10.2018.

[17] Pakoja e Ahtisarit, Dispozitat e përgjithshme, nenët (1.2. – 1.3.)

[18] Sulltan Ahmed Kureshi, Letrat e Muhamedit a.s., po aty, fq.65.

[19] Shih: Pakoja e Ahtisarit: Aneksi (I) – Dispozita kushtetuese, neni (2).

[20] Pakoja e Ahtisarit, Aneksi (II) - Të Drejtat e Komuniteteve dhe Pjesëtarëve të tyre, neni (3.2.)

[21] Ali bulaq, Historia, shoqëria dhe tradita, fq.179,

[22] Shih: The Constitution of the United States, sipas: https://www.usconstitution.net/const.pdf, pa datë të publikimit, data e citimit:25.11.2018.

[23] Shih: Muhamed Sherkavi, Vlerat e bashkëjetesës dhe parimet e saj në Kartën e Medinës, përkth. Elmaz Fida, burimi:

http://zaninalte.al/2015/03/vlerat-e-bashkejeteses-dhe-parimet-e-saj-ne-karten-e-medines/, data e publikimit:05.03.2015.

[24] Shih: “Pakti ndërkombëtar për të drejtat ekonomike, shoqërore dhe kulturore (1966)”, sipas: http://www.unmikonline.org/regulations/unmikgazette/03albanian/Ahri/AIntCovEconomicSocialCulturalRights.pdf, data e citimit 25.11.2018.

[25] Shih: Richard Kelleher, po aty.

[26] Shih: Richard Kelleher, po aty.

[27] Ekmeledin Ihsanoglu, Kultura e bashkëjetesës, përktheu Musli Ymeri & Xhabir Hamiti, Fakulteti i Studimeve Islame në Prishtinë, Prishtinë, 2007, fq.34-35.

[28] Shih: Xhemail Çupi, Diplomacia e Profetit Muhamed dhe relacionet e tij me Ithtarët e Librit, burimi: https://www.researchgate.net/publication/322471162_Diplomacia_e_profetit_Muhamed, pa datë të publikimit.

[29] Shih: Pakoja e Ahtisarit: Dispozitat e përgjithshme, Neni (9) - Sektori i sigurisë; Aneksi (VIII) - Sektori i Sigurisë në Kosovë.

[30] Shih: Pakoja e Ahtisarit, Aneksi (II) - Të drejtat e komuniteteve dhe pjesëtarëve të tyre, neni (3).

[31] Shih: Pakoja e Ahtisarit, Aneksi (I), neni (3.2.), neni (3.7.), pastaj nenët (5, 6, 7, 8).

[32] Shih: Muhamed Hamidullah, Mexhmuatu’l vethaiki’s-sijasijjeti…”, po aty; Xhemail Çupi, “Diplomacia e Profetit Muhamed…” po aty.

* Ky punim është verzioni i zgjeruar i kumtesës time, në sesionin shkencor “Karta e Medinës, prijatare e Deklaratës Universale të OKB-së për të drejtat e njeriut”, organizuar nga Bashkësia Islame e Maqedonisë, mbajtur më 01 dhjetor 2018, në Fakultetin e Shkencave Islame në Shkup.

Ndalimi i casinove dhe rimbursimi!

 

 

Shkruan: Dr. Orhan Bislimaj

“Çka nuk e kap mendja, mos e lyp n’qitap, po edhe çka e thotë qitapi, veç që lodhesh, ndryshe nuk është”. Kështu thotë populli! Kur’ani, ndalon rreptësisht casinon, kumarin, bixhozin, fallin, etj, duke lajmëruar se janë tipare të njerëzve të ‘ngurtë’, që nuk jetojnë për të jetuar, por për t’u ushqyer.

Karen Amstrong, gjersa përshkruan vetitë çnjerëzore të shoqërive primitive, në anë tjetër, nga këndi i prespektivës sociale, i përshkruan me konsideratë përpjekjet madhore të Muhamedit a.s., në vetëdijësimin e njerëzve kundër dukurive të tilla negative. Fatmirësisht, sot të gjithë e dijmë se këto lojëra janë fatkeqe. Por, besoj se e kemi ditur edhe kur i kemi hapur.

Është gjunah prej Zotit, që shteti të luajë me fatin e qytetarit, në emër të një takse të përgjakur. Popullit, nuk i vije shpirti te hunda, badihava. As, nuk e lëshon atdheun prej qejfit!? Si pasojë e këtyre veprimtarive bankrotuese, shumë djemë e vajza kanë përjetuar fat tragjik, shumë prindër ‘kanë mbetur’ pa fëmijë. Fronti kundër të këqijave nuk iu takon vetëm imamëve, por të gjithë anëtarëve të shoqërisë, pa dallime.

Ky vendim për ndalimin e lojërave fatzeza, përtej obligimit, sa do pak, është një rimbursim i vlerave identitare. Është një lloj kursimi nga të këqijat shtetërore shkatërrimtare, e teoritë elitare mbi profitin thonë se, nuk fitohet duke fituar, por duke kursyer…! (O.B.)

Kryesia e BIRK - ut

Lajme – Bashkësia Islame e Kosovës

Webfaqja zyrtare e Bashkësisë Islame Lajme – Bashkësia Islame e Kosovës
  • Prishtinë, 02 gusht 2021 Kryesia e Bashkësisë Islame të Kosovës, gjegjësisht Drejtoria për Diasporë, më 03.08.2021, në orën 14:00, në lokalet e Medresesë së Mesme “Alauddin” në Prishtinë, do të shtrojë një drekë për mërgimtarët tanë. Ekrem ef. Simnica, drejtor për Diasporë tha se ky takim-drekë me mërgimtarët tanë tashmë është bërë tradicional nga Kryesia …

KBI Prizren

Njoftime

Kur`an, Tefsir, Akaid, Fikh, Hadith, Histori Islame, Fetva të ndryshme, Video - Ligjërata ...

Në facebook

Tanzil.net

Librat

Mp3quran.net

Sa janë online

Kemi nji mik dhe s'ka antarë në linjë